- 24 Ağu 2025
- 400
- 0
- 16
Alkenler de tıpkı alkanlar gibi apolar yapılı olduğundan suda çözünmez. Molekülleri arasında London kuvvetleri görülür. Karbon sayısı arttıkça London kuvvetleri artacağından kaynama noktaları yükselir. Yapılarında bulunan ikili bağ alkenlere reaktif özellik kazandırır.
Alkenlerin yapısında bulunan ikili bağın bir tanesi sigma, bir tanesi pi bağıdır. Bu pi bağından dolayı alkenler katılma ve polimerleşme tepkimesi verir.
Brom ile katılma tepkimesi verdiğinden bromlu suyun kızıl kahve rengini giderir. Bromlu suyla alken tepkimeye girdiğinde alkenin yapısındaki pi bağı kırılır ve brom atomları ,bağı kırılan karbonlara bağlanır.
Halojen Asiti(HX) Katılması:.
Alkenlere halojen asidi Markovnikov Kuralı’na göre katılır. Markovnikov Kuralı olarak bilinen bu genellemeye göre simetrik olmayan bileşiklerin pozitif kısmı, genellikle hidrojen, ikili bağ karbonlarından hidrojeni fazla olana katılır. Negatif kısmı ise ikili bağ karbonlarından hidrojeni az olana katılır. İkili bağ karbon atomlarında eşit sayıda hidrojen bulunan alkenlerde bu kural dikkate alınmaz
Su Katılması:
Alkenlere su katılarak alkol elde edilir. Alkenlere su katılması Markovnikov Kuralı’na göre gerçekleşir.
Alkenlerin ilk üyesi olan etene su katılarak etil alkol elde edilir. Propene su katılarak 2-Propanol elde edilir.
Alkenlerin Polimerleşme Tepkimeleri
Çoksayıda monomerin birbirine bağlanmasına polimerleşme ,oluşan ürüne ise polimer denir. Polimerlerde tekrarlanan birimlere ise mer denir.
Alkenler polimerleşme tepkimesi verir. Alkenlerin polimerleşmesi sırasında alkendeki pi bağı uygun koşullarda katalizör yardımıyla açılarak karbon atomlarının birbirine bağlanmasını sağlar.
Alkenlerin polimerleşmesi sonucu elde edilen ürünler sanayide ve günlük hayatta sıkça kullanılır.
Cis-trans İzomerliği
Sigma bağları orbitallerin uç uca örtüşmesiyle, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin örtüşmesiyle pi bağı oluşur.
Alkenlerde bulunan ikili bağlardanbiri sigma, diğeri pi bağıdır. Alkanlarda karbon atomları arasındaki sigma bağı nedeniyle karbon atomları sigma bağı çevresinde dönme hareketi yapabilir.
Ancak alkenlerde karbon atomları arasında sigma bağının yan ısıra pi bağı da bulunduğundan bu dönme hareketi kısıtlıdır. Bu nedenle ikili bağın karbon atomlarına bağlı gruplar düzlemin aynı ya da farklı tarafında olabilir.
Cis-trans İzomerliği
Alkenlerde ikili bağın karbonlarına bağlı gruplar, düzlemin aynı tarafında ise cis-; farklı tarafında ise trans-olarak adlandırılır. Bu şekilde oluşan izomerliğe cis-trans izomerliği denir.
Alkenlerde ikili bağın karbonlarından herhangi birine iki tane aynı grup ya da iki karbona toplam 4 tane farklı grup bağlı olursa cis-transiz omerliği görülmez.
Cis-trans izomerlerin fiziksel özellikleri birbirindenfarklıdır. Cis izomerlerpolar özellik gösterirken trans izomerler genellikle apolar özellik gösterir. Bu nedenle cis izomerlerin erime ve kaynama noktaları transizomerlerden daha yüksektir.
Alkenlerin Kullanım Alanları
Alkenlerin ilk üyesi olan eten, meyvelerin olgunlaştırılması için kullanılır. Örneğin çok çabuk bozulan muz, olgunlaşmadan toplanıp depolanır. Satışa çıkarılmadan önce etilen gazı bulunan odalarda bir süre bekletilerek olgunlaşması sağlanır. Bu yöntem portakal, mandalina ve limon gibi meyveleri olgunlaştırmak için de kullanılır.
Etenin türevleri olan trikloroeten ve tetrakloroeten (perkloroeten) yağ çözme özelliğinden dolayı kuru temizlemede yaygın olarak kullanılır.
Alkenlerin yapısında bulunan ikili bağın bir tanesi sigma, bir tanesi pi bağıdır. Bu pi bağından dolayı alkenler katılma ve polimerleşme tepkimesi verir.
Brom ile katılma tepkimesi verdiğinden bromlu suyun kızıl kahve rengini giderir. Bromlu suyla alken tepkimeye girdiğinde alkenin yapısındaki pi bağı kırılır ve brom atomları ,bağı kırılan karbonlara bağlanır.
Halojen Asiti(HX) Katılması:.
Alkenlere halojen asidi Markovnikov Kuralı’na göre katılır. Markovnikov Kuralı olarak bilinen bu genellemeye göre simetrik olmayan bileşiklerin pozitif kısmı, genellikle hidrojen, ikili bağ karbonlarından hidrojeni fazla olana katılır. Negatif kısmı ise ikili bağ karbonlarından hidrojeni az olana katılır. İkili bağ karbon atomlarında eşit sayıda hidrojen bulunan alkenlerde bu kural dikkate alınmaz
Su Katılması:
Alkenlere su katılarak alkol elde edilir. Alkenlere su katılması Markovnikov Kuralı’na göre gerçekleşir.
Alkenlerin ilk üyesi olan etene su katılarak etil alkol elde edilir. Propene su katılarak 2-Propanol elde edilir.
Alkenlerin Polimerleşme Tepkimeleri
Çoksayıda monomerin birbirine bağlanmasına polimerleşme ,oluşan ürüne ise polimer denir. Polimerlerde tekrarlanan birimlere ise mer denir.
Alkenler polimerleşme tepkimesi verir. Alkenlerin polimerleşmesi sırasında alkendeki pi bağı uygun koşullarda katalizör yardımıyla açılarak karbon atomlarının birbirine bağlanmasını sağlar.
Alkenlerin polimerleşmesi sonucu elde edilen ürünler sanayide ve günlük hayatta sıkça kullanılır.
Cis-trans İzomerliği
Sigma bağları orbitallerin uç uca örtüşmesiyle, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin örtüşmesiyle pi bağı oluşur.
Alkenlerde bulunan ikili bağlardanbiri sigma, diğeri pi bağıdır. Alkanlarda karbon atomları arasındaki sigma bağı nedeniyle karbon atomları sigma bağı çevresinde dönme hareketi yapabilir.
Ancak alkenlerde karbon atomları arasında sigma bağının yan ısıra pi bağı da bulunduğundan bu dönme hareketi kısıtlıdır. Bu nedenle ikili bağın karbon atomlarına bağlı gruplar düzlemin aynı ya da farklı tarafında olabilir.
Cis-trans İzomerliği
Alkenlerde ikili bağın karbonlarına bağlı gruplar, düzlemin aynı tarafında ise cis-; farklı tarafında ise trans-olarak adlandırılır. Bu şekilde oluşan izomerliğe cis-trans izomerliği denir.
Alkenlerde ikili bağın karbonlarından herhangi birine iki tane aynı grup ya da iki karbona toplam 4 tane farklı grup bağlı olursa cis-transiz omerliği görülmez.
Cis-trans izomerlerin fiziksel özellikleri birbirindenfarklıdır. Cis izomerlerpolar özellik gösterirken trans izomerler genellikle apolar özellik gösterir. Bu nedenle cis izomerlerin erime ve kaynama noktaları transizomerlerden daha yüksektir.
Alkenlerin Kullanım Alanları
Alkenlerin ilk üyesi olan eten, meyvelerin olgunlaştırılması için kullanılır. Örneğin çok çabuk bozulan muz, olgunlaşmadan toplanıp depolanır. Satışa çıkarılmadan önce etilen gazı bulunan odalarda bir süre bekletilerek olgunlaşması sağlanır. Bu yöntem portakal, mandalina ve limon gibi meyveleri olgunlaştırmak için de kullanılır.
Etenin türevleri olan trikloroeten ve tetrakloroeten (perkloroeten) yağ çözme özelliğinden dolayı kuru temizlemede yaygın olarak kullanılır.