BİYOMLAR VE TÜRKİYE’DEKİ ÖRNEKLERİ
1. Biyom Nedir?
Biyom, iklim koşullarına, toprak özelliklerine ve canlı türlerine göre benzer özellikler gösteren geniş ekosistemler topluluğudur.
Yani, biyom = belirli bir iklim kuşağında yaşayan bitki ve hayvan topluluklarının oluşturduğu büyük yaşam alanı.
Örneğin: Orman biyomu, çöl biyomu, tundra biyomu vb.
2. DÜNYADAKİ ANA BİYOMLAR
Biyomlar karasal ve su biyomları olarak ikiye ayrılır:
A. Karasal Biyomlar
| Biyom Adı | İklim Özelliği | Bitki Örtüsü | Örnek Bölgeler |
|---|---|---|---|
 Ekvatoral Yağmur Ormanı | Yıl boyu sıcak ve yağışlı | Geniş yapraklı, sık ormanlar | Amazon, Kongo |
 Tropikal Savan | Yaz yağışlı, kış kurak | Uzun otlar, seyrek ağaçlar | Afrika, Brezilya içleri |
 Step (Bozkır) | Yaz kurak, kış soğuk | Kısa boylu otlar | Orta Asya, Türkiye içleri |
 Ilıman Orman | Dört mevsim belirgin, bol yağışlı | Geniş yapraklı ağaçlar | Avrupa, Karadeniz |
| Tayga (İğne Yapraklı Orman) | Soğuk ve uzun kışlar | Çam, ladin, köknar | Kanada, Sibirya |
 Tundra | Donmuş toprak (permafrost) | Yosun, liken | Alaska, Sibirya |
 Çöl | Çok az yağış, sıcaklık farkı fazla | Kaktüs, dikenli bitkiler | Sahra, Arabistan |
 Dağ Biyomu | Yükseklik arttıkça sıcaklık azalır | Katmanlı bitki örtüsü | And, Alpler, Toroslar |
B. Su Biyomları
| Tür | Özellik | Örnek |
|---|---|---|
 Tatlı Su Biyomu | Akarsu, göl, bataklık | Van Gölü, Manyas Gölü |
| Tuzlu Su Biyomu | Deniz ve okyanuslar | Akdeniz, Karadeniz |
3. TÜRKİYE’DEKİ BİYOMLAR VE ÖRNEKLERİ
Türkiye, ılıman kuşakta yer aldığı için birçok biyom tipinin geçiş özelliklerini taşır.
Yani farklı bölgelerde farklı biyom tipleri görülür.
1. Orman Biyomu
- İklim: Ilıman iklim (yağışlı bölgeler)
- Bitki örtüsü: Geniş yapraklı ve karışık ormanlar
- Görülme yerleri:
- Karadeniz Bölgesi: Geniş yapraklı ormanlar (kayın, gürgen, meşe)
- Akdeniz Bölgesi: Maki (zeytin, defne, keçiboynuzu)
- Ege Bölgesi’nin kıyıları: Kızılçam ormanları
- Örnek canlılar: Geyik, ayı, sincap, kurt
2. Bozkır (Step) Biyomu
- İklim: Karasal iklim (yaz sıcak, kış soğuk)
- Bitki örtüsü: Kısa boylu otlar, çalılar
- Görülme yerleri:
- İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun batısı
- Erzurum-Kars Platosu
- Örnek canlılar: Tavşan, yılan, tilki, tarla faresi
- Not: Tarım ve hayvancılığa elverişlidir.
3. Akdeniz (Maki) Biyomu
- İklim: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı
- Bitki örtüsü: Makiler (zeytin, defne, mersin, keçiboynuzu)
- Görülme yerleri:
- Akdeniz, Ege ve Marmara kıyıları
- Örnek canlılar: Kirpi, yaban domuzu, yılan, kertenkele
4. Dağ Biyomu
- İklim: Yükseklikle sıcaklık azalır; bitki örtüsü kuşaklar hâlinde değişir
- Görülme yerleri: Toroslar, Kaçkarlar, Uludağ, Ağrı Dağı
- Bitki kuşakları:
- Eteklerde: Orman
- Orta kuşak: Çayır
- Zirvede: Kar ve buz örtüsü
5. Tatlı Su Biyomu
- İklim: Her bölgede bulunur
- Bitki örtüsü ve canlılar: Saz, kamış, balık, kurbağa, ördek
- Örnekler:
- Van Gölü, Beyşehir Gölü, Manyas Gölü, Eğirdir Gölü
- Kızılırmak, Sakarya, Fırat, Dicle Nehirleri
4. TÜRKİYE’DE BİYOM ÇEŞİTLİLİĞİNİN NEDENLERİ
Türkiye’de birçok biyomun bir arada bulunmasının sebepleri:
- Ülkenin farklı iklim tiplerine sahip olması (Akdeniz, Karasal, Karadeniz)
- Yükselti farklarının fazla olması
- Kıta ve deniz etkilerinin değişkenliği
- Enlem farkı (kuzey–güney yönünde çeşitlilik)
5. SONUÇ
- Biyomlar, iklim – bitki – hayvan ilişkisini yansıtan doğal sistemlerdir.
- Türkiye, konumu gereği birçok biyom tipine ev sahipliği yapar.
- Bu da Türkiye’yi biyoçeşitlilik açısından zengin bir ülke yapar.
