Din kültür ve sanat 4

Dersbizim

Öğretmen
24 Ağu 2025
2,585
0
36
irdim ilim meclisine,
Eyledim kıldım talep,
Dediler ilim geride,
İlla edep illa edep”
(Yunus Emre)
Yukarıdaki beyit sizlere neleri çağrış-
tırmaktadır? Arkadaşlarınızla paylaşı-
nız.
Etkinlik Yapalım
Karahanlılar dönemiyle (XI. yüzyıl) İslami-
yet’in etkisi altına giren edebiyatımızda
“Kutadgu Bilig” ve “Divan-ı Lügati’t-Türk”
ilk akla gelen iki eserdir. İslami Türk ede-
biyatının en eski örneği olan Kutadgu Bilig,
Yusuf Has Hacib tarafından manzum olarak
Türkçe yazılmıştır. Eserde yazar dört temsi-
li kişiyi konuşturmuş olup, eser bir siyaset-
name niteliğindedir. “Kutadgu Bilig” kutlu
olma bilgisi, hükümranlık bilgisi anlamları-
na gelmektedir. Kaşgarlı Mahmud’un eseri
olan Divan-ı Lügati’t-Türk ise Abbasi halife-
si Muktedi Billah’a takdim edilmiştir.
Karahanlılar dönemine ait diğer dinî-
edebî eserler ise Edib Ahmed’in Atabetü’l-Hakayık, Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet ve
Rabguzi’nin Kısasu’l-Enbiya isimli eserleridir.35
Atabetü’l-Hakayık’da İslam kültür ve medeniyetinin birinci
kaynağı olan Kur’an ayetleri ile Hz. Peygamber’in hadisle-
rinden yararlanılarak ortaya konulan ahlaki öğütler yer alır.
Divan-ı Hikmet XII. yüzyıldan günümüze kadar devam eden
Yesevi kültürünün oluşması ve özellikleri hakkında bize bilgi
veren bir eser hüviyetindedir. Eser Türkistan’dan Balkanla-
ra kadar geniş bir coğrafyada büyük bir etkiye sahiptir.
Hacı Bektaşı Veli XIII. yüzyılın Anadolu’sunda yaşamış,
Velayetname ve Makâlât adlı eserleriyle tanınmış erenler-
den biridir. Velayetname adlı eserde Hacı Bektaş’ın hayatı,
menkıbe ve kerametleri anlatılır. Makâlât ise Hacı Bektaş’ın
fikirlerini açıklayan ve onun şahsiyetini tanımamıza kaynak-
lık eden bir eserdir.36
Miladi XIII ve XIV. yüzyıllar, Anadolu’nun manevi açıdan
kalkınma çağıdır. Mevlana, Yunus Emre, Hacı Bektaşî Veli
ve Hacı Bayram Veli gibi büyük âlimler Anadolu’da manevi
kalkınmayı hızlandırmıştır
“Sahabeden Câbir diyor ki: Ben Hz.
Peygamber’in meclisinde yüzlerce
kere bulundum. Arkadaşlarıyla mes-
citte otururlardı. Ashabı şiirler okur,
cahiliye devrinden söz ederlerdi. O
konuşulanları sessiz bir biçimde din-
ler, zaman zaman da onlarla birlikte
gülümserdi.” (Tirmizî, Edeb, 70.)
Yukarıda verilen hadise göre
Hz. Peygamber’in edebiyata bakı-
şını yorumlayınız.
Yorumlayalım