Bir toplum sağlıklı ve sağlam yapılı ailelerden oluştuğu takdirde huzurlu olur. Dış tesirlere
karşı güçlü olur. Bozulmadan varlığını sürdürür. Dinî, millî ve sosyal özelliklerin korunması
geniş ölçüde ailenin ve neslin korunmasına bağlıdır.4
Psikoloji, eğitim ve sosyoloji bilim dallarında yapılan araştırmalardan aile ile ilgili şu
sonuçlara ulaşılmıştır: Aile önemli bir sosyal kurum olarak yerini korumaktadır. İnsanın
verimliliğini, mutluluğunu, ruh ve beden sağlığını koruması için aile vazgeçilmez bir ku-
rumdur. Bu kadar önemli fonksiyonlara sahip olan bir kurumun korunması ve geliştirilmesi,
toplumun ve devletin en önemli görevlerinden biri olmalıdır.5
İslam dininde evliliğin sınırlarını, şartlarını, kimler arasında olabileceğini, eşlere yüklenen
görev ve sorumlulukları açıklayan hükümler bulunur.
İnsan mutlu olmak ister; mutluluğun yolu ise
sevgi ve şefkatten geçer. Huzuru aile kurumunda
bulur. “... Onlar (hanımlarınız) sizin için birer
elbise gibidir, siz de onlar için birer elbise gi-
bisinizdir...”6
mealindeki ayet, aile ilişkisi için-
de gerçekleşen sıcaklık, güven, huzur ve koruma
fonksiyonlarına işaret ederek aileyi hem tasvir
hem de teşvik etmiştir.7
Kur’an-ı Kerim evlenmeyi tavsiye eder ve bu ko-
nuda Yüce Allah (c.c.) şöyle buyurur: “Sizden
bekâr olanları, ..., evlendirin. Eğer bunlar fa-
kir iseler Allah kendi lütfu ile onları zenginleştirir. Allah, (lütfu) geniş olan ve (her
şeyi) bilendir.8
Öyleyse aile kurmak, her şeyden önce Allah’ın (c.c.) emridir. Hz. Peygam-
ber de; “İçinizden gücü yetenler evlensin...”9
ve “Nikâh benim sünnetimdir...”10 buyura-
rak evliliği teşvik etmiştir.
Kur’an ve sünnette evlilik çağına gelen kişilerin evlenmesi teşvik edilirken diğer yandan
evlilik dışı ilişkiler, “Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, bir hayâsızlıktır ve çok kötü bir yol-
dur.”11 ayetiyle yasaklanmıştır. Bu ayetle Allah (c.c.) sadece zina yapılmasını yasaklamak-
la kalmamış, zinaya götüren yolları dahi yasaklamıştır.
İslam, evliliği kolaylaştırmış, evliliğin duyurulmasını, düğün yapılmasını, ikramda bulu-
nulmasını istemiş ve evlenip aile kurmak isteyenlere yardım edilmesini tavsiye etmiştir.
Boşanmayı tamamen yasaklamamakla beraber maddi ve manevi yaptırımlara bağlayarak
zorlaştırmıştır.12
İslam’da Aile İçi Sorumluluk ve Görevler
Evliliğe adım atılırken verilecek kararlar; evlilik kurumunun devamlılığı, korunması ve aile
bireylerinin mutluluğu açısından önemlidir. Bu sebeple Hz. Peygamber eş seçiminde insan-
ların zenginlik, asalet, güzellik ve dindarlık gibi kriterleri göz önünde bulundurduklarını
ifade ettikten sonra dindarlığın seçilmesini tavsiye etmiştir.13
Boşanma, evliliğin devamına imkân kalmadığı takdirde başvurulabilecek son seçenektir.
Çünkü aile, İslam için çok değerli bir kurumdur. Ailenin korunması ve devamı temel amaçtır.
Bu konuyla ilgili Hz. Peygamber, “Yüce Allah’ın en sevmediği helal, boşanmadır.”14 buyu-
rarak boşamanın istenmeyen bir durum olduğunu belirtmiştir.
11 İsrâ suresi, 32. ayet.
12 Hayreddin Karaman, İslam’da Kadın ve Aile, s. 330.
13 bk. Buhârî, Nikâh, 16.
14 Ebû Dâvûd, Talak, 3.
“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, ana babanıza da iyi davranmanızı kesin
bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine
‘of!’ bile deme, onları azarlama, ikisine de güzel söz söyle.” (İsrâ suresi, 23. ayet.)
“… Onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan hoşlanmazsanız (biliniz ki) Allah’ın hakkınızda
çok hayırlı kılacağı bir şeyden de hoşlanmamış olabilirsiniz …” (Nisâ suresi, 19. ayet.)
“Eğer karı kocanın aralarının açılmasından korkarsanız erkeğin ailesinden bir ha-
kem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar barıştırmak isterlerse Allah
aralarını bulur; şüphesiz Allah her şeyi bilen, her şeyden haberdar olandır.”
(Nisâ suresi, 35. ayet.)
Yukarıda verilen ayetlerden hareketle aile içi iletişim, görev ve sorumluluklarla
ilgili çıkarımlarda bulunarak düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Etkinlik Yapalım
Aile kurumunun güçlendirilmesi ve boşanmaların araştırılması amacıyla kurulan
bir komisyonunda yer alsaydınız çözüm önerileriniz neler olurdu?
karşı güçlü olur. Bozulmadan varlığını sürdürür. Dinî, millî ve sosyal özelliklerin korunması
geniş ölçüde ailenin ve neslin korunmasına bağlıdır.4
Psikoloji, eğitim ve sosyoloji bilim dallarında yapılan araştırmalardan aile ile ilgili şu
sonuçlara ulaşılmıştır: Aile önemli bir sosyal kurum olarak yerini korumaktadır. İnsanın
verimliliğini, mutluluğunu, ruh ve beden sağlığını koruması için aile vazgeçilmez bir ku-
rumdur. Bu kadar önemli fonksiyonlara sahip olan bir kurumun korunması ve geliştirilmesi,
toplumun ve devletin en önemli görevlerinden biri olmalıdır.5
İslam dininde evliliğin sınırlarını, şartlarını, kimler arasında olabileceğini, eşlere yüklenen
görev ve sorumlulukları açıklayan hükümler bulunur.
İnsan mutlu olmak ister; mutluluğun yolu ise
sevgi ve şefkatten geçer. Huzuru aile kurumunda
bulur. “... Onlar (hanımlarınız) sizin için birer
elbise gibidir, siz de onlar için birer elbise gi-
bisinizdir...”6
mealindeki ayet, aile ilişkisi için-
de gerçekleşen sıcaklık, güven, huzur ve koruma
fonksiyonlarına işaret ederek aileyi hem tasvir
hem de teşvik etmiştir.7
Kur’an-ı Kerim evlenmeyi tavsiye eder ve bu ko-
nuda Yüce Allah (c.c.) şöyle buyurur: “Sizden
bekâr olanları, ..., evlendirin. Eğer bunlar fa-
kir iseler Allah kendi lütfu ile onları zenginleştirir. Allah, (lütfu) geniş olan ve (her
şeyi) bilendir.8
Öyleyse aile kurmak, her şeyden önce Allah’ın (c.c.) emridir. Hz. Peygam-
ber de; “İçinizden gücü yetenler evlensin...”9
ve “Nikâh benim sünnetimdir...”10 buyura-
rak evliliği teşvik etmiştir.
Kur’an ve sünnette evlilik çağına gelen kişilerin evlenmesi teşvik edilirken diğer yandan
evlilik dışı ilişkiler, “Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, bir hayâsızlıktır ve çok kötü bir yol-
dur.”11 ayetiyle yasaklanmıştır. Bu ayetle Allah (c.c.) sadece zina yapılmasını yasaklamak-
la kalmamış, zinaya götüren yolları dahi yasaklamıştır.
İslam, evliliği kolaylaştırmış, evliliğin duyurulmasını, düğün yapılmasını, ikramda bulu-
nulmasını istemiş ve evlenip aile kurmak isteyenlere yardım edilmesini tavsiye etmiştir.
Boşanmayı tamamen yasaklamamakla beraber maddi ve manevi yaptırımlara bağlayarak
zorlaştırmıştır.12
İslam’da Aile İçi Sorumluluk ve Görevler
Evliliğe adım atılırken verilecek kararlar; evlilik kurumunun devamlılığı, korunması ve aile
bireylerinin mutluluğu açısından önemlidir. Bu sebeple Hz. Peygamber eş seçiminde insan-
ların zenginlik, asalet, güzellik ve dindarlık gibi kriterleri göz önünde bulundurduklarını
ifade ettikten sonra dindarlığın seçilmesini tavsiye etmiştir.13
Boşanma, evliliğin devamına imkân kalmadığı takdirde başvurulabilecek son seçenektir.
Çünkü aile, İslam için çok değerli bir kurumdur. Ailenin korunması ve devamı temel amaçtır.
Bu konuyla ilgili Hz. Peygamber, “Yüce Allah’ın en sevmediği helal, boşanmadır.”14 buyu-
rarak boşamanın istenmeyen bir durum olduğunu belirtmiştir.
11 İsrâ suresi, 32. ayet.
12 Hayreddin Karaman, İslam’da Kadın ve Aile, s. 330.
13 bk. Buhârî, Nikâh, 16.
14 Ebû Dâvûd, Talak, 3.
“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, ana babanıza da iyi davranmanızı kesin
bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine
‘of!’ bile deme, onları azarlama, ikisine de güzel söz söyle.” (İsrâ suresi, 23. ayet.)
“… Onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan hoşlanmazsanız (biliniz ki) Allah’ın hakkınızda
çok hayırlı kılacağı bir şeyden de hoşlanmamış olabilirsiniz …” (Nisâ suresi, 19. ayet.)
“Eğer karı kocanın aralarının açılmasından korkarsanız erkeğin ailesinden bir ha-
kem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar barıştırmak isterlerse Allah
aralarını bulur; şüphesiz Allah her şeyi bilen, her şeyden haberdar olandır.”
(Nisâ suresi, 35. ayet.)
Yukarıda verilen ayetlerden hareketle aile içi iletişim, görev ve sorumluluklarla
ilgili çıkarımlarda bulunarak düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Etkinlik Yapalım
Aile kurumunun güçlendirilmesi ve boşanmaların araştırılması amacıyla kurulan
bir komisyonunda yer alsaydınız çözüm önerileriniz neler olurdu?