Din ve aile 3

Dersbizim

Öğretmen
24 Ağu 2025
2,585
0
36
Ailede her bireyin yerine getirmesi gereken birtakım görevleri vardır. Herkes görevinin
bilincinde olmalı ve onu yerine getirmelidir. Öncelikle eşler birbirlerine iyi davranmalı,
birbirlerinin haklarını gözetmelidir. Kur’an-ı Kerim’de eşlerin birbirleri üzerinde hakları
olduğu şöyle ifade edilmiştir: “Ey inananlar! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve
taşlar olan ateşten koruyun...”15
Eşlerin birbirlerine karşı iyi davranması çocuklar için de önemlidir. Çünkü çocuklar büyük-
lerini örnek alırlar. Bu nedenle Kur’an-ı Kerim’de çocuklara öğretilecek herhangi bir şeyin
önce anne ve baba tarafından uygulanması istenmiştir. Çocuklara örnek olunması ise şöyle
öğütlenmiştir: “Ailene namaz kılmalarını emret, kendin de onda devamlı ol...”16
Eşler ve diğer aile bireyleri birbirlerine sevgilerini sözleri ve davranışlarıyla belli ederler.
Hz. Peygamber de aile içi iletişimi kuvvetlendirmek için sevgisini hem sözle hem de dav-
ranışla aktarmıştır. Hz. Peygamber torunları Hasan (r.a.) ve Hüseyin’e (r.a.) olan sevgisini
“Allah’ım ben bu ikisini seviyorum, sen de onları sev.”17 diyerek dile getirmiştir. Yine Hz.
Muhammed (s.a.v.) ashabına, eşlerine ve çocuklarına karşı sevgilerini sözle iletmelerini
tavsiye etmiştir.
Aile içinde sağlıklı bir iletişim için doğru davra-
nışlarda bulunulması gereklidir. Kızı Hz. Fatıma
(r.a) yanına geldiğinde Hz. Peygamberin ayağa
kalkması, onu öpmesi ve kendi yerine oturtarak
ona olan sevgisini göstermesi; Hz. Fatıma’nın
da (r.a.) aynı şekilde babasına hürmet etme-
si18 sağlıklı bir iletişim için güzel bir örnektir.
Aile içi iletişim sevgi, merhamet, müsamaha,
fedakârlık, saygı, nezaket gibi ilkeler üzerine
inşa edilir. Aynı zamanda aile bireylerinin bir-
birlerine karşı minnettarlık ve teşekkür cümle-
leri kurmaları iletişim açısından değerlidir.
Anne ve babanın da çocuklarına karşı birtakım görevleri vardır. Anne ve babalar; ahlaki,
insani ve dinî değerlerle çocuklarını donatmalı, onları sosyal hayata hazırlamalıdırlar.
Ebeveynlerin görev ve sorumlulukları, çocuk henüz anne karnındayken başlar. Bu konuda
Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “İnsan ölünce şu üç şeyden dolayı amel defteri kapan-
maz: Sadaka-i câriye (faydası kesintisiz sürüp giden sadaka), kendisinden faydalanılan
ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.”19
15 Tahrim suresi, 6. ayet.
16 Tâhâ suresi, 132. ayet.
17 Tirmizî, Menâkıb, 30.
18 bk. Tirmizî, Menâkıb, 60.
19 Müslim, Vasiyyet, 14.
Görsel 3.3: Aile sevgi ve şefkat yuvasıdır.
Nûr suresi 27, 58 ve 59. ayetlerini Kur’an-ı Kerim’den bularak aile içi iletişim
bağlamında yorumlayınız.
Helal yedirme, içirme, giydirme, barındırma, güzel bir ad koyma, iyi eğitim almasını sağ-
lama, meslek edindirme, evlendirme, güzel ahlakı benimsetme vb. çocuğun anne baba
üzerindeki haklarıdır. Hz. Peygamber konunun önemine dikkat çekmek için “Hiçbir baba,
evladına güzel terbiyeden daha üstün bir hediye vermemiştir.”20 buyurmuştur.
İslam dini, ebeveynlerin görev ve sorumluluklarını belirlediği gibi; çocukların görevlerini
de belirlemiştir. Çocuğun anne babasına iyi davranması, aile bireyleri ile iyi geçinmesi,
ev işlerinde aile bireylerine yardımcı olması, onların kendisi için sağladığı maddi ve ma-
nevi imkânlara minnet duyması, eğitimiyle ilgili çaba sarf etmesi, aile içi problemlerde
yapıcı rol üstlenmesi başlıca görevlerindendir.21 Nitekim Kur’an’da şöyle buyrulmaktadır:
“Biz insana, anne babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çünkü anası onu nice
sıkıntılara katlanarak taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur. (İşte bunun için)
önce bana, sonra da ana babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuzdur. Dönüş ancak
banadır.”