DOĞAL AFETLER
1. Tanımı
Doğal afet, doğa olaylarının insan yaşamını, ekonomik faaliyetleri ve çevreyi olumsuz etkileyen, can ve mal kaybına yol açan durumlara denir.Doğal afetler genellikle önlenemez ama etkileri azaltılabilir.
2. Doğal Afetlerin Sınıflandırılması
Doğal afetler genel olarak üç grupta incelenir:A. Jeolojik (Yerle ilgili) Afetler
Yer kabuğunun hareketlerinden kaynaklanan afetlerdir.- Depremler: Yer kabuğundaki kırılmalar sonucu oluşan sarsıntılar.
- Örnek: 1999 Marmara Depremi
- Volkanik Patlamalar: Magmanın yeryüzüne çıkmasıyla oluşur.
- Örnek: Endonezya’daki Krakatoa Patlaması
- Heyelanlar (Toprak Kaymaları): Yağış, eğim ve yapılaşma nedeniyle toprak kayması.
- Çığ: Kar ve buz kütlelerinin dağdan aşağı kayması.
B. Meteorolojik (Hava ile ilgili) Afetler
Hava olaylarından kaynaklanır.- Fırtına, Hortum, Kasırga: Yüksek hızda rüzgarlarla oluşur.
- Kuraklık: Uzun süreli yağış eksikliği.
- Sel / Taşkın: Aşırı yağış ve akarsu taşmaları.
- Dolu: Hava sıcaklığı ve nem koşullarına bağlı olarak oluşur.
C. Biyolojik Afetler
Canlıların neden olduğu afetlerdir.- Salya hastalıkları veya bitki / hayvan kaynaklı zararlılar.
- Pandemiler / Hayvan hastalıkları (Bazen doğal afet olarak sayılır).
3. Doğal Afetlerin Nedenleri
- Doğal nedenler:
- Yer kabuğu hareketleri (deprem, volkan)
- İklim koşulları (kuraklık, fırtına)
- İnsan kaynaklı nedenler:
- Orman tahribatı → sel ve heyelan riski
- Plansız yapılaşma → deprem etkilerinin artması
4. Doğal Afetlerin Etkileri
- Can kaybı ve yaralanmalar
- Ekonomik kayıplar: Tarım, sanayi, ulaşım zarar görür
- Çevresel etkiler: Toprak erozyonu, orman tahribatı, habitat kaybı
- Sosyal etkiler: Göç, psikolojik travma
5. Önleme ve Azaltma Yöntemleri
- Depreme dayanıklı yapılaşma
- Erken uyarı sistemleri
- Dere yataklarının korunması ve taşkın önlemleri
- Ağaçlandırma ve heyelan önlemleri
- Toplumda bilinçlendirme ve tatbikatlar
6. Türkiye’de Doğal Afetler
- Deprem: Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları
- Heyelan: Karadeniz Bölgesi’nin dik yamaçları
- Sel: Marmara ve Karadeniz bölgelerinde yoğun yağış sonrası
- Kuraklık: Güneydoğu Anadolu Bölgesi