Max Weber (1864-1920) egemenliğin kullanış biçimlerini üç gruba ayırmıştır.
Geleneksel egemenlik: Egemenliğin halka değilde belli kişilere veya ailelere ait olduğu ve egemenliğin babadan oğula geçtiği yönetim şeklidir. Egemenliği toplumun gelenek, görenek ve inançları belirler. Mesela; krallık, monarşi, şeyhlik gibi.
Karizmatik Egemenlik: Yönetenin (liderin)kendisinde üstün özellikleri olduğuna inanıldığıegemenlik biçimidir. Yönetene gelenek veya yasalarnedeniyle değil, inandıkları ve güvendikleri için itaatederler. Mesela; peygamberlerin, geçmişindekahramanlık gösteren birinin otoritesi (Atatürk) gibi.
Rasyonel (Akılcı) / Yasal (Demokratik)Egemenlik: Egemenliğin, yazılı kurallara yani rasyonel hukuka dayandırıldığı otoritedir. Hukuk kuralları hem yöneteni hem de yönetileni bağlar. Hiç kimsenin gücü ve yetkisi sınırsız değildir. Devletin örgütlenme yapısında kuvvetler ayrılığı ilkesi geçerlidir. Günümüz toplumların çoğu buna örnektir.
Bürokrasiden Vazgeçilebilir mi?
Bürokrasi devletin, yasalarla belirlenmiş görevlerini yerine getiren memurların oluşturduğu hiyerarşik(kademeli) yapılanmadır. Bürokratlar bu memur grubunda yönetici olan kişilerdir. Müsteşar, vali, kaymakam, müdür, şef birer bürokrattır. Bürokratlar hem uzman hem de kalıcıdırlar.
Devlet, işlerini işbölümü ve uzmanlaşmaya dayalı olarak ast üst ilişkisi içinde görevlendirdiği bu memur topluluğu vasıtasıyla yürütür. Bu örgütlenmede memurların görev ve yetkileri ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Herkes bir üstteki amirinin yasalara uygun emirlerine uymak zorundadır. Sahip olunan yetkiler memura değil makama aittir. Memur bu yetkileri ancak görevde kaldığı sürece kullanabilir ve başkasına devredemez. Yönetim sorumluluğuna sahip olan siyasiler ise gelip geçicidirler.
Max Weber’e göre bürokrasiden vazgeçmek mümkün değildir. Çünkü bürokrasi, devletin yönetim işlevini düzenli, güvenli ve sürekli bir biçimde yerine getirebilmesini sağlamaktadır.
Sivil Toplumun Anlamı Nedir?
Sivil toplum, devlet kurumlarının dışında kendini yönlendirebilen, hak ve özgürlüklerini savunabilen özgür ve özerk vatandaşlardan oluşan topluluklardır. Demokrasinin gelişmesiyle bir takım kesimler kendi hak ve çıkarlarını korumak amacıyla örgütlenmeleri sonucu ortaya çıkmıştır. Sivil toplum bir nevi toplumun kendi kendini yönlendirmesidir. Dernekler ve sendikalar sivil topluma örnektir.
Sivil toplumun işlevleri
Bireysel hak ve özgürlükleri devletin tek taraflı baskısından koruyarak güvence altına almak
Bireylerin ve toplumun istek ve kaygılarını dile getirmek, hak ve çıkarlarını korumak
Toplumda demokratik anlayışın, yönetimde demokratik ilkelerin yerleşmesine katkıda bulunmak
İktidar karşısında kamuoyu oluşturup baskı kurarak siyasi kararların alınmasında etkili olmak
İhtiyaç sahiplerine yardım, sağlık, eğitim gibi konularda gönüllü kamu hizmetinde bulunarak bu alanlarda devletin yükünü azaltmak
Geleneksel egemenlik: Egemenliğin halka değilde belli kişilere veya ailelere ait olduğu ve egemenliğin babadan oğula geçtiği yönetim şeklidir. Egemenliği toplumun gelenek, görenek ve inançları belirler. Mesela; krallık, monarşi, şeyhlik gibi.
Karizmatik Egemenlik: Yönetenin (liderin)kendisinde üstün özellikleri olduğuna inanıldığıegemenlik biçimidir. Yönetene gelenek veya yasalarnedeniyle değil, inandıkları ve güvendikleri için itaatederler. Mesela; peygamberlerin, geçmişindekahramanlık gösteren birinin otoritesi (Atatürk) gibi.
Rasyonel (Akılcı) / Yasal (Demokratik)Egemenlik: Egemenliğin, yazılı kurallara yani rasyonel hukuka dayandırıldığı otoritedir. Hukuk kuralları hem yöneteni hem de yönetileni bağlar. Hiç kimsenin gücü ve yetkisi sınırsız değildir. Devletin örgütlenme yapısında kuvvetler ayrılığı ilkesi geçerlidir. Günümüz toplumların çoğu buna örnektir.
Bürokrasiden Vazgeçilebilir mi?
Bürokrasi devletin, yasalarla belirlenmiş görevlerini yerine getiren memurların oluşturduğu hiyerarşik(kademeli) yapılanmadır. Bürokratlar bu memur grubunda yönetici olan kişilerdir. Müsteşar, vali, kaymakam, müdür, şef birer bürokrattır. Bürokratlar hem uzman hem de kalıcıdırlar.
Devlet, işlerini işbölümü ve uzmanlaşmaya dayalı olarak ast üst ilişkisi içinde görevlendirdiği bu memur topluluğu vasıtasıyla yürütür. Bu örgütlenmede memurların görev ve yetkileri ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Herkes bir üstteki amirinin yasalara uygun emirlerine uymak zorundadır. Sahip olunan yetkiler memura değil makama aittir. Memur bu yetkileri ancak görevde kaldığı sürece kullanabilir ve başkasına devredemez. Yönetim sorumluluğuna sahip olan siyasiler ise gelip geçicidirler.
Max Weber’e göre bürokrasiden vazgeçmek mümkün değildir. Çünkü bürokrasi, devletin yönetim işlevini düzenli, güvenli ve sürekli bir biçimde yerine getirebilmesini sağlamaktadır.
Sivil Toplumun Anlamı Nedir?
Sivil toplum, devlet kurumlarının dışında kendini yönlendirebilen, hak ve özgürlüklerini savunabilen özgür ve özerk vatandaşlardan oluşan topluluklardır. Demokrasinin gelişmesiyle bir takım kesimler kendi hak ve çıkarlarını korumak amacıyla örgütlenmeleri sonucu ortaya çıkmıştır. Sivil toplum bir nevi toplumun kendi kendini yönlendirmesidir. Dernekler ve sendikalar sivil topluma örnektir.
Sivil toplumun işlevleri
Bireysel hak ve özgürlükleri devletin tek taraflı baskısından koruyarak güvence altına almak
Bireylerin ve toplumun istek ve kaygılarını dile getirmek, hak ve çıkarlarını korumak
Toplumda demokratik anlayışın, yönetimde demokratik ilkelerin yerleşmesine katkıda bulunmak
İktidar karşısında kamuoyu oluşturup baskı kurarak siyasi kararların alınmasında etkili olmak
İhtiyaç sahiplerine yardım, sağlık, eğitim gibi konularda gönüllü kamu hizmetinde bulunarak bu alanlarda devletin yükünü azaltmak