EĞİTİMİN FELSEFİ TEMELLERİ

mervetufan

Öğretmen
24 Ağu 2025
400
0
16
Eğitim felsefesi; eğitime yön veren, amaçları şekillendiren ve eğitim uygulamalarına yol gösteren bir disiplindir.
Eğitim felsefesi; eğitimi bir bütün olarak ele alan ve kültürün vazgeçilmez bir öğesi biçiminde düşünen özenli, eleştirici ve yöntemli çalışmaların tümüdür.

Eğitim felsefesi; eğitim uygulamalarına yön veren bir disiplindir, çünkü eğitimde uygulama değeri olmayan bir fikir ve düşünce sistemi fazla anlam taşımaz. Bu yönü ile eğitim felsefesi eğitim uygulamalarını sürekli eleştirici bir yaklaşımla değerlendirmek, uygulamaların dayandığı teorik temelleri incelemek ve eğitim uygulamaları için ülke gerçekleri ve ihtiyaçları, toplumun, kültürün ve insanın niteliği ile tutarlı eğitim teorileri ortaya koymak durumundadır.

Eğitim felsefesi; eğitimin amaçlarını, kimi için eğitileceğini, ülkenin felsefesi ile tutarlı olarak koymak durumundadır. Bir ülke insanlarının hayat görüşleri, inançları ve değerleri eğitim amaçlarına yansır.

Eğitim felsefesi, epistemoloji (Bilgi felsefesi) den de yararlanır. Bilginin doğası, bilgi sisteminin yapısı, bilginin kaynakları ve bilginin geçerliği gibi epistemolojinin konusu olan sorunlarla eğitim programlarını hazırlayanlar yakından ilgilenmek durumundadır.

Eğitimle uğraşanlar felsefeden yararlanarak en azından felsefenin süzgecinden eğitimle ulaşmak istedikleri hedefleri ortaya koyar ve uygulamaları değerlendirmek için standartlar ve normlar formüle ederler. Her toplum kendi düşünce sistemini geliştirir.

Eğitim felsefesinde ortaya konan eğitimle ilgili düşünce kuramları normal felsefeden esinlenen yaklaşımlardır. Eğitim felsefesi de (felsefe gibi)eğitimi; bütün unsurları doğrudan ve dolaylı ilgili olduğu bütün alanları dikkate alarak bir bütün olarak kavramlaştırmak durumundadır.

Eğitim Felsefesinin İşlevleri


Eğitimin felsefesi eğitimin hedeflerinin seçiminde, hedeflerin topluma, bireye uygunluk derecesinin tayin edilmesini ve hedefler arasındaki tutarlılığın kontrol edilmesini sağlar.

Eğitim felsefesi eğitimin amaçlarının saptanmasında toplumun özelliklerinin, bireyin ihtiyaçlarının ve “konu alanı” gereklerinin hangi yönlerine ağırlık verileceğinin belirlenmesinde etkin rol oynar.

Eğitim felsefesi, eğitim bilimleri ve eğitimle ilgili diğer bilimlerin bulgularını bütünleştirerek eğitim uygulamalarına çok yönlülüğü, geniş açıdan bakmayı getirir.

Eğitim felsefesi öğrenme kuramlarını geniş bir perspektif içinde inceleyip çeşitli kuramların deneysel çalışmalarla ortaya konan bulgularını bütünleştirir. Eğitimci ve öğretmenlere değişik durumlar için çeşitli alternatifler ortaya koyar.

Eğitim, insanın bütün yaşam süresi ve faaliyet alanlarıyla ilgilidir. Bunlar arasında anlamlı bağ kurulması, geçmişle bugün arasında sağlıklı bir bütünlüğün oluşturulması felsefi çalışmalarla mümkün olabilir.

Eğitim felsefesi bir başka fonksiyonu hâli hazır eğitim faaliyetlerinin dayandığı teorik temelleri incelemek ve bunları eleştirmektir. Eğitimciler ,sıkı sıkıya bağlandıkları ve en iyisi saydıkları uygulamaların temelindeki kuramsal dayanakların sağlamlığını ancak felsefi bir yaklaşımla ortaya koyabilir ve çözebilirler.

Eğitim felsefesi, eğitim kuramlarının geliştirilmesi ile uğraşır.

Bilimsel bilgiler ile uygulama sonuçlarını birleştirerek ülkenin toplumsal, kültürel, ekonomik yapısı ve değerleriyle tutarlı kuramlar geliştirme eğitim felsefesinin en önemli fonksiyonlarından biridir.

Eğitim felsefesi eğitimci ve öğretmenin eğitimi bütün yönleriyle görmesine yardım eder.

Eğitim Felsefelerini Etkileyen Akımlar

İdealizm (Ülkücülük): Evreni ve gerçeği aramada “ruh, zihin, düşünce” gibi kavramları temele alan ve gerçeğin temeline bunları yerleştiren akımdır. Yani madde gerçek değildir, gerçek olan ideadır(düşüne). Deney ve gözlem gibi bilimsel yöntemlerin bizi gerçeğe götürmeyebilir. Çünkü deney ve gözlem metotları maddeye karşı yapılır. Oysa madde gerçek değildir, bunun için deney ve gözlem sonuçları güvenilmezdir. Gerçeğe ve doğruya ancak düşünce ve sezgiyle ulaşılabilir. Gerçek ise değişmez yani mutlak bir yapıya sahiptir ve akılda mevcuttur; yani tüm bilgilerimiz doğuştan gelir. Bir bilginin doğruluğu diğer bilgilerle tutarlılığına bağlıdır.

Toplum ve onun değerleri çok sayıda aklın ürünüdür ve gerçeğe yakın olma ihtimalleri daha yüksektir. Bu nedenle okulda öğrencilere kültürel mirası oluşturan değerler ve bu değerlerle nasıl yaşayacağı öğretilmelidir. Bunun için de klasik eserlerin okutulmasına öncelik verilmelidir. Çünkü klasik eserler, herkesçe kabul edilmiş değerleri barındıran mutlaka bilgiye en yakın unsurları içerir.

İdealizme göre insanın kendisini gerçekleştirmesi ve kişisel gelişim en değerli şeydir. İdealizm anlayışında evrensel doğrular ve değerler vardır, bunları aktaracak olan ve model olan öğretmen önemlidir .En etkili öğretme yöntemleri anlatma, tartışma (sokratik yöntem) ve benzetimdir. Eğitim, ruhu iyiye çevirme işidir. En iyi eğitim anlayışı öğrencilere seçme özgürlüğü veren liberal eğitimdir. Esasicilik ve daimicilik eğitim felsefelerini etkilemiştir.