1. Tanım
Ekonomik faaliyetlerin mekânsal etkileri, üretim, dağıtım ve tüketim gibi ekonomik süreçlerin coğrafi alanlar üzerinde oluşturduğu etkiler ve farklı bölgelerdeki ekonomik etkinin dağılımını ifade eder.Başka bir deyişle, ekonomik faaliyetler bir bölgeyi hem fiziksel hem de sosyal açıdan etkiler; nüfus yoğunluğu, sanayi bölgeleri, ulaşım ağları ve doğal kaynak kullanımı buna örnek olarak gösterilebilir.
2. Mekânsal Etkilerin Temel Unsurları
- Yerleşim ve Nüfus Dağılımı:
- Sanayi ve ticaret merkezleri, iş imkânları nedeniyle nüfus yoğunluğunu artırır.
- Tarım bölgelerinde nüfus daha seyrek olabilir.
- Ulaşım ve Altyapı Gelişimi:
- Fabrikalar ve limanlar, yollar, demiryolları ve havaalanlarının gelişmesini teşvik eder.
- Bu da bölgenin erişilebilirliğini ve ekonomik potansiyelini artırır.
- Arazi Kullanımı:
- Tarım, sanayi, konut ve ticaret alanlarının oluşmasına yol açar.
- Bazı bölgeler ekonomik faaliyetlere bağlı olarak şehirleşir veya kırsal karakterini kaybeder.
- Çevresel Etkiler:
- Sanayi faaliyetleri su, hava ve toprak kirliliğine neden olabilir.
- Tarımda yoğun üretim, toprak erozyonu ve doğal kaynakların tükenmesine yol açabilir.
- Bölgesel Gelişmişlik Farkları:
- Ekonomik faaliyetler bazı bölgeleri kalkındırırken diğerlerini geri bırakabilir.
- Bu, göç hareketlerini, işsizlik oranlarını ve bölgesel eşitsizliği etkiler.
3. Örnekler
- Sanayi Bölgeleri: Marmara Bölgesi, yoğun sanayi ve ticaret nedeniyle hızlı nüfus artışı ve altyapı gelişimi göstermiştir.
- Tarım Bölgeleri: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde GAP Projesi ile tarım faaliyetleri artmış, sulama ve yerleşim üzerinde etkiler oluşmuştur.
- Turizm Bölgeleri: Antalya gibi turistik bölgeler, ekonomik gelir sağlarken aynı zamanda altyapı ve çevre üzerinde baskı yaratır.
4. Özet
- Ekonomik faaliyetler, mekânsal dağılımı belirler ve bölgesel farklılıkları artırabilir.
- Etkiler olumlu (kalkınma, istihdam) veya olumsuz (çevre kirliliği, bölgesel eşitsizlik) olabilir.
- Planlı ve dengeli ekonomik faaliyetler, mekânsal eşitsizlikleri azaltabilir.