Karbon atomlarının halka oluşturacak şekilde dizilmesiyle oluşan alkanlara halkalı alkanlar (siklo alkan)denir.
Halkalı alkanların karbonlar ıarasındaki bağ sayısı ,aynı karbon sayılı düz zincirli alkanlardan fazla, hidrojen sayısı ise azdır.
Halkalı alkanların genel formülü CₙH₂ₙşeklindedir. Karbonların halka oluşturabilmesi için sayılarının en az 3 olması gerekir. Bu nedenle siklo alkanların ilk üyesi 3 karbonlu siklo propandır.
Halkalı alkanların adlandırılması, aynı karbon sayılı düz zincirli alkanın adına siklo-ön eki getirilerek yapılır.
Halkaya bağlı olan gruplar alfabetik sıralamaya göre en küçük numarayı alacak şekilde karbon atomlarına numara verilir. Halkada tek grup varsa numaralandırmaya gerek yoktur.
Siklo alkanların Adlandırılması
Yan grubun bağlı olduğu karbon atomunun numarası ve aynı gruptan birden fazla varsa grup sayısı Latince olarak belirtilir ve alkan adının önüne siklo-ön eki getirilir.
Alkanların Özellikleri
Alkan molekülünde atomlar, birbirine kovalent bağlarla simetrik olarak bağlanmıştır. Bu nedenle alkanlar apolar yapıdadır. Apolar yapılı moleküller arasında London kuvvetleri etkindir. Molekülün büyüklüğü ve temas yüzeyi arttıkça London kuvvetleri artar.
Karbon sayısı arttıkça alkanların kaynama noktası (KN) yükselir. Alkanlarda dallanmanın artması temas yüzeyini azaltacağından kaynama noktasını düşürür.
Alkanların ilk 4 üyesi standart şartlarda gaz, karbon sayısı 5’ten 17’ye kadar olan alkanlar standart şartlarda sıvı, karbon sayısı 17’den fazla olan alkanlar ise standart şartlarda katı hâldedir.
Alkanlar apolar yapıda oldukları için suda çözünmez. Ancak karbontetraklorür ve benzen gibi apolar çözücülerde çözünür.
Aynı karbon sayılı alkanlarda dallanma arttıkca molekül, küresel bir yapı kazanır. Bu durum, molekül yüzeyinin küçülmesine ve London etkileşimlerinin azalmasına neden olur.
Bu nedenle aynı karbon sayısına sahip dallanmış yapıdaki alkanların kaynama noktası, düz zincir yapıdaki alkanlara göre daha düşüktür.
Alkanlardaki tum bağlar sigma bağı olduğu icin alkanların kimyasal etkinlikleri cok azdır. Bundan dolayı bu bileşiklere önceleri“etkinliği düşük”anlamında parafin adı verilmiştir.
Halkalı alkanların karbonlar ıarasındaki bağ sayısı ,aynı karbon sayılı düz zincirli alkanlardan fazla, hidrojen sayısı ise azdır.
Halkalı alkanların genel formülü CₙH₂ₙşeklindedir. Karbonların halka oluşturabilmesi için sayılarının en az 3 olması gerekir. Bu nedenle siklo alkanların ilk üyesi 3 karbonlu siklo propandır.
Halkalı alkanların adlandırılması, aynı karbon sayılı düz zincirli alkanın adına siklo-ön eki getirilerek yapılır.
Halkaya bağlı olan gruplar alfabetik sıralamaya göre en küçük numarayı alacak şekilde karbon atomlarına numara verilir. Halkada tek grup varsa numaralandırmaya gerek yoktur.
Siklo alkanların Adlandırılması
Yan grubun bağlı olduğu karbon atomunun numarası ve aynı gruptan birden fazla varsa grup sayısı Latince olarak belirtilir ve alkan adının önüne siklo-ön eki getirilir.
Alkanların Özellikleri
Alkan molekülünde atomlar, birbirine kovalent bağlarla simetrik olarak bağlanmıştır. Bu nedenle alkanlar apolar yapıdadır. Apolar yapılı moleküller arasında London kuvvetleri etkindir. Molekülün büyüklüğü ve temas yüzeyi arttıkça London kuvvetleri artar.
Karbon sayısı arttıkça alkanların kaynama noktası (KN) yükselir. Alkanlarda dallanmanın artması temas yüzeyini azaltacağından kaynama noktasını düşürür.
Alkanların ilk 4 üyesi standart şartlarda gaz, karbon sayısı 5’ten 17’ye kadar olan alkanlar standart şartlarda sıvı, karbon sayısı 17’den fazla olan alkanlar ise standart şartlarda katı hâldedir.
Alkanlar apolar yapıda oldukları için suda çözünmez. Ancak karbontetraklorür ve benzen gibi apolar çözücülerde çözünür.
Aynı karbon sayılı alkanlarda dallanma arttıkca molekül, küresel bir yapı kazanır. Bu durum, molekül yüzeyinin küçülmesine ve London etkileşimlerinin azalmasına neden olur.
Bu nedenle aynı karbon sayısına sahip dallanmış yapıdaki alkanların kaynama noktası, düz zincir yapıdaki alkanlara göre daha düşüktür.
Alkanlardaki tum bağlar sigma bağı olduğu icin alkanların kimyasal etkinlikleri cok azdır. Bundan dolayı bu bileşiklere önceleri“etkinliği düşük”anlamında parafin adı verilmiştir.