Organik bileşiklerin yapısında temelde C ve H atomları bulunmaktadır. Yapısında sadece C ve H atomu bulunduran organik bileşiklere hidrokarbon denir.
Organik bileşiklerde C ve H atomlarının yanı sıra O, N, S, F, Cl, Br vb. atomlar da bulunabilir.
Yapısında bu atomlardan en az birini bulunduran organik bileşiklere ise heteroatomlu bileşik denir.
HCOOH, CHOH, CH₃Cl, C₂H₄O₂, CH₃CHO, CH₃NH₂
Hidrokarbonlar; alifatik ve aromatik olmak üzere ikiye ayrılır. Alifatik hidrokarbonlar ise doymuş ve doymamış olmak üzere ikiye ayrılır.
Yapısında pi bağı bulundurmayan hidrokarbonlara doymuş hidro karbon, yapısında pi bağı bulunduran hidro karbonlara ise doymamış hidrokarbon denir.
Alkanlar
Yapısında sadece tekli bağ bulunduran hidrokarbonlara alkan denir. Tepkimeye girme istekleri az olduğundan alkanlara Latince “etkinliği az”anlamında parafin de denilmektedir.
Alkanlar düz zincirli, dallanmış ve halkalı yapıda olabilir.
Alkanların yapısındaki bütün bağlar sigma bağıdır ve yapısındaki bütün karbon atomları sp³ hibritleşmesi yapmıştır.
Düz zincirli alkanlarda hidrojen atomlarının sayısı karbon atomlarının sayısının 2 katından 2 fazladır.
Genel formülleri CₙH₂ₙ₊₂olup bağ açısı 109,5⁰ dir.
VSEPR gösterimleri AX₄’ tür ve düzgün dört yüzlü geometriye sahiptir.
Halkalı alkanlarda (siklo alkanlar) ise halkadan dolayı iki tane hidrojen atomu eksilir.
Genel formül CₙH₂ₙ şeklinde olur.
Eşit karbon sayılı hidrokarbonlar içerisinde hidrojen atom sayısı en fazla olan hidro karbonlar alkanlardır.
Alkanların en küçük üyesi metandır (CH₄). Her üyesi, bir önceki moleküle bir –CH₂– grubunun eklenmesi ile oluşur. Bu şekilde alkanlar, –CH₂– farkı ile sıralanır. Bu sıralamaya homolog sıra denir.
Alkanlardan bir hidrojen atomu çıkarılması ile elde edilen gruba alkil grubu denir ve bu grup R- ile gösterilir.
Bir moleküldeki bütün bağların açık şekilde yazıldığı formüle yapı formülü(açık formül)denir. Karbonlar ile hidrojenler arasındaki bağların gösterilmediği yapı formülüne yarı açık formül denir.
Karbonlara bağlı grupların karbon atomundan sonra yazıldığı, aralarındaki bağların gösterilmediği formüle sıkıştırılmış yapı formülü denir.
Organik bileşiklerde C ve H atomlarının yanı sıra O, N, S, F, Cl, Br vb. atomlar da bulunabilir.
Yapısında bu atomlardan en az birini bulunduran organik bileşiklere ise heteroatomlu bileşik denir.
HCOOH, CHOH, CH₃Cl, C₂H₄O₂, CH₃CHO, CH₃NH₂
Hidrokarbonlar; alifatik ve aromatik olmak üzere ikiye ayrılır. Alifatik hidrokarbonlar ise doymuş ve doymamış olmak üzere ikiye ayrılır.
Yapısında pi bağı bulundurmayan hidrokarbonlara doymuş hidro karbon, yapısında pi bağı bulunduran hidro karbonlara ise doymamış hidrokarbon denir.
Alkanlar
Yapısında sadece tekli bağ bulunduran hidrokarbonlara alkan denir. Tepkimeye girme istekleri az olduğundan alkanlara Latince “etkinliği az”anlamında parafin de denilmektedir.
Alkanlar düz zincirli, dallanmış ve halkalı yapıda olabilir.
Alkanların yapısındaki bütün bağlar sigma bağıdır ve yapısındaki bütün karbon atomları sp³ hibritleşmesi yapmıştır.
Düz zincirli alkanlarda hidrojen atomlarının sayısı karbon atomlarının sayısının 2 katından 2 fazladır.
Genel formülleri CₙH₂ₙ₊₂olup bağ açısı 109,5⁰ dir.
VSEPR gösterimleri AX₄’ tür ve düzgün dört yüzlü geometriye sahiptir.
Halkalı alkanlarda (siklo alkanlar) ise halkadan dolayı iki tane hidrojen atomu eksilir.
Genel formül CₙH₂ₙ şeklinde olur.
Eşit karbon sayılı hidrokarbonlar içerisinde hidrojen atom sayısı en fazla olan hidro karbonlar alkanlardır.
Alkanların en küçük üyesi metandır (CH₄). Her üyesi, bir önceki moleküle bir –CH₂– grubunun eklenmesi ile oluşur. Bu şekilde alkanlar, –CH₂– farkı ile sıralanır. Bu sıralamaya homolog sıra denir.
Alkanlardan bir hidrojen atomu çıkarılması ile elde edilen gruba alkil grubu denir ve bu grup R- ile gösterilir.
Bir moleküldeki bütün bağların açık şekilde yazıldığı formüle yapı formülü(açık formül)denir. Karbonlar ile hidrojenler arasındaki bağların gösterilmediği yapı formülüne yarı açık formül denir.
Karbonlara bağlı grupların karbon atomundan sonra yazıldığı, aralarındaki bağların gösterilmediği formüle sıkıştırılmış yapı formülü denir.