İSLAM DÜŞÜNCESİNDE İTİKADİ VE SİYASİ YORUMLAR 3

Dersbizim

Öğretmen
24 Ağu 2025
2,585
0
36
Şia
Şia, Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali’yi (r.a.) ve ehl-i beytini halifeliğe (imamet)
en layık kişi olarak gören ve onu meşru halife kabul eden; ondan sonraki halifelerin de
onun soyundan gelmesi gerektiğine inanan toplulukların ortak adıdır.13
Şiiler, imamet konusunu inanç esaslarından biri olarak kabul ederler. Onlara göre Hz.
Ali’nin (r.a.) imameti hem ayetlerle hem de Hz. Peygamber’in vasiyetiyle sabit olmuştur.
Dolayısıyla Hz. Ali’den (r.a.) önce hilafet makamına gelenlerin yönetimleri meşru değildir.
Tarih içinde gelişerek itikadi, siyasi ve fıkhi konularda kendine özgü fikirleriyle bağımsız
bir ekol olarak varlığını sürdürmüştür.14
Şia düşüncesine göre Hz. Ali (r.a.), Hz. Peygamber’den sonra insanların en üstünüdür. Baş-
ta Hz. Ali (r.a.) olmak üzere çocukları da imamete en layık olanlardır. Hz. Peygamber sağ-
lığında Veda Haccı’ndan dönerken Gadîr-i Hum denen mevkide Hz. Ali’yi (r.a.) kendisinden
sonra halife tayin etmiştir. Çünkü halife tayini ümmetin istek ve seçimine bırakılacak ka-
dar küçük işlerden değildir. Buna göre on iki imam, masum yani günahsızdır. Bu imamların
sonuncusu olan Muhammed Mehdi’nin bir gün dünyaya döneceğine inanılır
Screenshot_20250920_183421.jpg
Günümüzde Şiilik denildiği zaman genellikle İmamiye ekolü anlaşılır. Nas ve tayinle imam
olanların sayısının on iki olduğuna inandıkları için “İsnâ aşeriyye” olarak da isimlendirilen
İmamiye, İran’da resmî mezhep olarak benimsenmiştir. İmamiye ekolüne göre dinin temel
esasları tevhid, nübüvvet, imamet, ahiret ve adalet olmak üzere beştir. İman esasları
içinde yer alan imamet inancına göre imamların sayısı on ikidir ve on ikinci imam halen
sağdır ve günü geldiğinde tekrar taraftarları arasına dönecek ve yeryüzünü adaletle yö-
netecektir.16
Şia’nın diğer önemli bir ekolü olan Zeydiye, İmamiye’nin dördüncü imamı Ali Zeynela-
bidin’in oğlu Zeyd’i imam kabul eder. Bugün Yemen’de yoğun olarak yaşayan Zeydiler,
imamet konusundaki bazı görüşleriyle diğer Şii fırkalardan ayrılırlar. Onlara göre Hz. Pey-
gamber isim ve şahıs belirterek kimseyi imam olarak tayin etmemiştir. Haşimoğullarına
mensup, ilim, cesaret ve takva sahibi bir kimse imametini ilan ederek imamlığı hak etmiş
olur. Zeydiler, imamların hatasız ve günahsız olmadığına, sayılarının da on iki ile sınırlan-
dırılmadığına inanırlar