Elementlerin oluşturacağı kovalent bağ sayısını o elementlerin değerlik elektronları belirler. Bir elementin son katmanın da ki elektronlara o elementin değerlik elektronları denir.
Elementler kovalent bağ oluştururken değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanır. Ancak elementlerin değerlik elektronlarının hepsi bağ oluşumuna katılmayabilir. Molekül formüllerinde bağ oluşumuna katılan elektronlara ortaklanmış (bağlayıcı) elektron denir.
Bir bağ ortaklaşa kullanılan iki elektrondan oluştuğundan bağı oluşturan elektronlar bağlayıcı elektron çifti şeklinde ifade edilir.
Kovalent Bağlı Bileşiklerin Lewis Yapısı
Molekülde bağ oluşumuna katılmayan elektronlara ortaklanmamış elektron, bu elektronlar çift hâlinde bulunuyorsa ortaklanmamış elektron çifti denir.
Aşağıda N2 molekülündeki ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çiftleri gösterilmiştir.
Bağ oluşumuna katılmayan elektronlar ile bağ oluşumuna katılan Elektronlar birbirine itme kuvveti uygular. Bu itme kuvveti moleküllerin yapısındaki bağların yönelimlerini ve buna bağlı olarak moleküllerin uzaydaki şekillerini belirler. Bu nedenle molekül şekilleri belirlenirken sadece bağ oluşumuna katılan elektronlar değil katılmayanlar da gösterilir.
Değerlik elektronlarının, atomun sembolü etrafında noktalar hâlinde gösterilmesiyle elde edilen formüle Lewis formülü denir. 2. periyot elementlerinin Lewis yapıları aşağıda verilmiştir.
Moleküllerin Lewis formülleri yazılırken atomların bağ yapan elektronları karşılıklı yazılarak eşleştirilir.
Lewis yapılarında atomlar arasındaki her elektron çifti bir kovalent bağıs imgelemektedir. Bağ yapmış bu elektron çiftleri çizgiyle de gösterilebilir. Bu formüle bileşiğin çizgi bağ formülü denir.
Bazı moleküllerin Lewis ve çizgi bağ formülleri aşağıda gösterilmiştir.
Lewisyapısı, bir element sembolü ile son katman(değerlik) elektronlarının sayısını gösteren noktalardan oluşur. Bir atomun Lewis yapısı aşağıdaki şekilde yazılır.
1. Elementin katman elektron dizilimi yazılır.
2. Son katmandaki elektron sayısı bulunur.
3. Element sembolü yazılır.
4. Element sembolününün çevresine değerlik elektron sayısı ka-dar nokta konur.
Moleküller oluşurken atomlar kovalent bağlarla birbirine bağlanırlar. Moleküllerin oluşumu Lewis elektron nokta formülleri ile gösterilir.
Moleküllerin Lewis elektron nokta yapılarında, atomların bağ yapan değerlik elektronları iki atom arasında noktalarla gösterilir.
Bağ yapan elektron çiftleri bir çizgi ile belirtilir. Bağ yapma yan elektron ya da elektron çiftleri hangi atoma ait ise o atomun sembolü etrafına noktalarla yazılır.
O2molekülünün Lewis formülü aşağıdaki gibidir:
Ortaklanmış (bağlayıcı) elektron sayısı = 4
Ortaklanmış elektron çifti sayısı = 2
Ortaklanmamış elektron çifti sayısı = 4
Ortaklanmamış elektron sayısı = 8
Bileşiklerin Lewis formülleri yazılırken genellikle fazla bağ yapan atom merkeze, diğer atomlar ise merkez atomun etrafına yazılır.
C ile 1H elementleri arasında oluşacak CH4bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
Önce bileşiği oluşturan atomların elektron dizilişinden hangi grupta olduğu ve kaç bağ yapacağı bulunur.
C: 1s22s22p2C atomu 4A grubundadır ve 4 bağ yapar.
H: 1s1H atomu 1A grubundadır ve 1 bağ yapar.
1 tane C atomuna 4 tane H atomu bağlanır.
Fazla bağ yapan C atomu merkeze yazılır, H atomları ise C atomuna bağlanır.
C atomunun 4 tane değerlik elektronu vardır ve hepsi bağ yapmıştır.H atomunun 1 tane değerlik elektronu vardır ve bağ yapmıştır.
6C ile 1H atomları arasında oluşacak C2H4 bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
C atomları merkez atom olduğundan birbirine bağlanıp H atomları
C atomlarına eşit şekilde dağıtılırsa aşağıdaki yapının elde edilmesi gerekir
Ancak böyle bir yapının olması mümkün değildir. Her iki C atomu da bağ sayısını tamamlayamamıştır ve birer tane elektronları boşta kalmıştır. Bu nedenle boşta kalan elektronlar kendi aralarında bağ yaparak C atomları arasında ikili bağ oluşturur.
C ile 1H atomları arasında oluşacak C2H2bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
C atomları merkez atom olduğundan birbirine bağlanıp H atomları eşit şekilde dağıtılırsa aşağıdaki yapının elde edilmesi gerekir.
Ancak böyle bir yapının olması mümkün değildir. Bağ sayısını tamamlayamamış her iki C atomunun ikişer tane elektronu boşta kalmıştır. Bu nedenle boşta kalan elektronlar kendi aralarında bağ yaparak C atomları arasında üçlü bağ oluşturur.
Elementler kovalent bağ oluştururken değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanır. Ancak elementlerin değerlik elektronlarının hepsi bağ oluşumuna katılmayabilir. Molekül formüllerinde bağ oluşumuna katılan elektronlara ortaklanmış (bağlayıcı) elektron denir.
Bir bağ ortaklaşa kullanılan iki elektrondan oluştuğundan bağı oluşturan elektronlar bağlayıcı elektron çifti şeklinde ifade edilir.
Kovalent Bağlı Bileşiklerin Lewis Yapısı
Molekülde bağ oluşumuna katılmayan elektronlara ortaklanmamış elektron, bu elektronlar çift hâlinde bulunuyorsa ortaklanmamış elektron çifti denir.
Aşağıda N2 molekülündeki ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çiftleri gösterilmiştir.
Bağ oluşumuna katılmayan elektronlar ile bağ oluşumuna katılan Elektronlar birbirine itme kuvveti uygular. Bu itme kuvveti moleküllerin yapısındaki bağların yönelimlerini ve buna bağlı olarak moleküllerin uzaydaki şekillerini belirler. Bu nedenle molekül şekilleri belirlenirken sadece bağ oluşumuna katılan elektronlar değil katılmayanlar da gösterilir.
Değerlik elektronlarının, atomun sembolü etrafında noktalar hâlinde gösterilmesiyle elde edilen formüle Lewis formülü denir. 2. periyot elementlerinin Lewis yapıları aşağıda verilmiştir.
Moleküllerin Lewis formülleri yazılırken atomların bağ yapan elektronları karşılıklı yazılarak eşleştirilir.
Lewis yapılarında atomlar arasındaki her elektron çifti bir kovalent bağıs imgelemektedir. Bağ yapmış bu elektron çiftleri çizgiyle de gösterilebilir. Bu formüle bileşiğin çizgi bağ formülü denir.
Bazı moleküllerin Lewis ve çizgi bağ formülleri aşağıda gösterilmiştir.
Lewisyapısı, bir element sembolü ile son katman(değerlik) elektronlarının sayısını gösteren noktalardan oluşur. Bir atomun Lewis yapısı aşağıdaki şekilde yazılır.
1. Elementin katman elektron dizilimi yazılır.
2. Son katmandaki elektron sayısı bulunur.
3. Element sembolü yazılır.
4. Element sembolününün çevresine değerlik elektron sayısı ka-dar nokta konur.
Moleküller oluşurken atomlar kovalent bağlarla birbirine bağlanırlar. Moleküllerin oluşumu Lewis elektron nokta formülleri ile gösterilir.
Moleküllerin Lewis elektron nokta yapılarında, atomların bağ yapan değerlik elektronları iki atom arasında noktalarla gösterilir.
Bağ yapan elektron çiftleri bir çizgi ile belirtilir. Bağ yapma yan elektron ya da elektron çiftleri hangi atoma ait ise o atomun sembolü etrafına noktalarla yazılır.
O2molekülünün Lewis formülü aşağıdaki gibidir:
Ortaklanmış (bağlayıcı) elektron sayısı = 4
Ortaklanmış elektron çifti sayısı = 2
Ortaklanmamış elektron çifti sayısı = 4
Ortaklanmamış elektron sayısı = 8
Bileşiklerin Lewis formülleri yazılırken genellikle fazla bağ yapan atom merkeze, diğer atomlar ise merkez atomun etrafına yazılır.
C ile 1H elementleri arasında oluşacak CH4bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
Önce bileşiği oluşturan atomların elektron dizilişinden hangi grupta olduğu ve kaç bağ yapacağı bulunur.
C: 1s22s22p2C atomu 4A grubundadır ve 4 bağ yapar.
H: 1s1H atomu 1A grubundadır ve 1 bağ yapar.
1 tane C atomuna 4 tane H atomu bağlanır.
Fazla bağ yapan C atomu merkeze yazılır, H atomları ise C atomuna bağlanır.
C atomunun 4 tane değerlik elektronu vardır ve hepsi bağ yapmıştır.H atomunun 1 tane değerlik elektronu vardır ve bağ yapmıştır.
6C ile 1H atomları arasında oluşacak C2H4 bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
C atomları merkez atom olduğundan birbirine bağlanıp H atomları
C atomlarına eşit şekilde dağıtılırsa aşağıdaki yapının elde edilmesi gerekir
Ancak böyle bir yapının olması mümkün değildir. Her iki C atomu da bağ sayısını tamamlayamamıştır ve birer tane elektronları boşta kalmıştır. Bu nedenle boşta kalan elektronlar kendi aralarında bağ yaparak C atomları arasında ikili bağ oluşturur.
C ile 1H atomları arasında oluşacak C2H2bileşiğinin Lewis formülü şu şekilde yazılır.
C atomları merkez atom olduğundan birbirine bağlanıp H atomları eşit şekilde dağıtılırsa aşağıdaki yapının elde edilmesi gerekir.
Ancak böyle bir yapının olması mümkün değildir. Bağ sayısını tamamlayamamış her iki C atomunun ikişer tane elektronu boşta kalmıştır. Bu nedenle boşta kalan elektronlar kendi aralarında bağ yaparak C atomları arasında üçlü bağ oluşturur.