Varlık felsefesinde varlık, üç temel problemçerçevesinde ele alınıp incelenir.
a) Varlığın var olup olmadığı problemi
b) Varlığın niceliği problemi
c) Varlığın ne olduğu problemi (niteliği)
a) Varlığın Var Olup Olmadığı Problemi: Bu probleme cevap verenler iki farklı görüştedir.
Nihilizm (Hiççilik)
Realizm (Gerçekçilik)
Nihilizm (Hiççilik): Nihilizm akımı, hem bilgifelsefesi hem ahlak felsefesi hem de varlık felsefesiile ilgili bir görüştür. Bilgi felsefesi alanındakianlamında doğru bilginin mümkün olmadığınısavunur. Ahlak felsefesi alanındaki anlamında hiçbirkuralı, ahlaki ilkeyi kabul etmeyen görüştür. Varlıkfelsefesi alanındaki anlamında ise, hiç bir şeyin varolmadığını ve bilinemeyeceğini savunur. Kurucusu Gorgias bunu şöyle açıklar: “Hiçbir şey yoktur,olsaydı da bilemezdik, bilseydik de başkalarına aktaramazdık” Diğer temsilcileri Hippias, Nietzsche.
Realizm (Gerçekçilik): Varlığın var olduğunuve insan zihninden bağımsız olduğunu savunanakımdır. Gerçeğin (varlığın) düşünceden öncegeldiğini yani var olduğunu savunur.
Varlığın Niceliği Problemi: Niceliksel manada;varlık bir midir, yoksa birden çok mudur? sorusunacevap veren üç farklı görüş vardır.
Monizm (tekçilik)
Düalizm (ikicilik)
Plüralizm (çokçuluk)
Monizm (Tekçilik): Var olan her şey tek birgerçeklikten, öğeden oluşur. Mesela; Thales, tümvarlıkların temelinde “su” vardır der.
Düalizm (İkicilik): Varlık birbirine indirgenemeyen iki ayrı öğeden oluşur. Temsilcisi Descartes’e göre varlığın temelinde iki ayrı töz olarak madde (beden) ve idea (ruh) bulunmaktadır.
Plüralizm (Çokçuluk): Varlığın açıklanmasınıbirden çok ilkeyle açıklayan akımdır. Bu görüşvarlığın temelinde ikiden fazla tözün olduğunusavunur. Mesela; Empedokles varlığın su, ateş, hava,toprak tözlerinden oluştuğunu savunur.
Varlığın Ne Olduğu Problemi (niteliği): Bu probleme cevap verenler beş farklı görüştedir.
Varlığı oluş olarak kabul edenler
Varlığı idea (düşünce) olarak kabul edenler
Varlığı madde olarak kabul edenler
Varlığı hem idea hem de madde olarak kabuledenler
Varlığı fenomen olarak kabul edenler
Varlığı oluş olarak kabul edenler: Bu anlayışagöre, varlığın durağan olması mümkün değildir. Yanivarlık statik değildir. Varlık, sürekli bir değişim veoluşum içerisindedir. Bu anlayışın temsilcileri;Herakleitos ve Whitehead’dır.
Herakleitos’e (MÖ 540-480), göre varlığın ilkmaddesi ateştir. Evrende var olan her şey ateştenmeydana gelmiştir. Var olan her şey ateşin farklıhallere dönüşümünden oluşur. Ateşteki bu değişimrastgele değildir. Bu değişim LOGOS adlı bir yasayabağlıdır. Bu yasa karşıtların birliği yasasıdır. Herşeyin başlangıcını varlıklar arasındaki karşıtlıklaroluşturur. Her şey karşıtların kavgasından doğar.
Her şey her zaman değişir. Hiçbir şey olduğu gibidurmaz. Ateş önce buhar sonra su sonra toprak halinegelir ve en sonunda tekrar ateşe (aslına) döner. Buoluşun başlangıcı ve sonu yoktur. Herakleitos, budeğişimi nehire benzetir. Bunu da: “Aynı nehirdeiki kere yıkanılmaz” sözüyle belirtir. Çünkü nehirsürekli olarak akmaktadır yani sürekli olarakdeğişmektedir.
Varlığı idea (düşünce) olarak kabul edenler: Bu anlayışa göre, ilk varlığın ideasal (düşünsel) birvarlık olduğunu savunurlar. Temsilcileri; Platon,Aristoteles, Farabi, Hegel, George Berkeley.
İdealist anlayış, insan zihninden bağımsız bir varlığın var olduğunu, fakat bu varlığın somut, maddi değilde; soyut, zihinsel nitelikte bir varlık olduğunu ilerisürer. İdealistler, Tanrı’yı kabul etmekle hareket ederek varlıkların Tanrı’dan (düşünceden, saltakıldan, salt ruhtan) ortaya çıktığını söylerler. Bu nedenle varlığın düşünsel ve soyut olduğunu savunurlar. Ayrıca idealistler, duyularla algılananların gerçek varlıklar olmadığını savunurlar.
a) Varlığın var olup olmadığı problemi
b) Varlığın niceliği problemi
c) Varlığın ne olduğu problemi (niteliği)
a) Varlığın Var Olup Olmadığı Problemi: Bu probleme cevap verenler iki farklı görüştedir.
Nihilizm (Hiççilik)
Realizm (Gerçekçilik)
Nihilizm (Hiççilik): Nihilizm akımı, hem bilgifelsefesi hem ahlak felsefesi hem de varlık felsefesiile ilgili bir görüştür. Bilgi felsefesi alanındakianlamında doğru bilginin mümkün olmadığınısavunur. Ahlak felsefesi alanındaki anlamında hiçbirkuralı, ahlaki ilkeyi kabul etmeyen görüştür. Varlıkfelsefesi alanındaki anlamında ise, hiç bir şeyin varolmadığını ve bilinemeyeceğini savunur. Kurucusu Gorgias bunu şöyle açıklar: “Hiçbir şey yoktur,olsaydı da bilemezdik, bilseydik de başkalarına aktaramazdık” Diğer temsilcileri Hippias, Nietzsche.
Realizm (Gerçekçilik): Varlığın var olduğunuve insan zihninden bağımsız olduğunu savunanakımdır. Gerçeğin (varlığın) düşünceden öncegeldiğini yani var olduğunu savunur.
Varlığın Niceliği Problemi: Niceliksel manada;varlık bir midir, yoksa birden çok mudur? sorusunacevap veren üç farklı görüş vardır.
Monizm (tekçilik)
Düalizm (ikicilik)
Plüralizm (çokçuluk)
Monizm (Tekçilik): Var olan her şey tek birgerçeklikten, öğeden oluşur. Mesela; Thales, tümvarlıkların temelinde “su” vardır der.
Düalizm (İkicilik): Varlık birbirine indirgenemeyen iki ayrı öğeden oluşur. Temsilcisi Descartes’e göre varlığın temelinde iki ayrı töz olarak madde (beden) ve idea (ruh) bulunmaktadır.
Plüralizm (Çokçuluk): Varlığın açıklanmasınıbirden çok ilkeyle açıklayan akımdır. Bu görüşvarlığın temelinde ikiden fazla tözün olduğunusavunur. Mesela; Empedokles varlığın su, ateş, hava,toprak tözlerinden oluştuğunu savunur.
Varlığın Ne Olduğu Problemi (niteliği): Bu probleme cevap verenler beş farklı görüştedir.
Varlığı oluş olarak kabul edenler
Varlığı idea (düşünce) olarak kabul edenler
Varlığı madde olarak kabul edenler
Varlığı hem idea hem de madde olarak kabuledenler
Varlığı fenomen olarak kabul edenler
Varlığı oluş olarak kabul edenler: Bu anlayışagöre, varlığın durağan olması mümkün değildir. Yanivarlık statik değildir. Varlık, sürekli bir değişim veoluşum içerisindedir. Bu anlayışın temsilcileri;Herakleitos ve Whitehead’dır.
Herakleitos’e (MÖ 540-480), göre varlığın ilkmaddesi ateştir. Evrende var olan her şey ateştenmeydana gelmiştir. Var olan her şey ateşin farklıhallere dönüşümünden oluşur. Ateşteki bu değişimrastgele değildir. Bu değişim LOGOS adlı bir yasayabağlıdır. Bu yasa karşıtların birliği yasasıdır. Herşeyin başlangıcını varlıklar arasındaki karşıtlıklaroluşturur. Her şey karşıtların kavgasından doğar.
Her şey her zaman değişir. Hiçbir şey olduğu gibidurmaz. Ateş önce buhar sonra su sonra toprak halinegelir ve en sonunda tekrar ateşe (aslına) döner. Buoluşun başlangıcı ve sonu yoktur. Herakleitos, budeğişimi nehire benzetir. Bunu da: “Aynı nehirdeiki kere yıkanılmaz” sözüyle belirtir. Çünkü nehirsürekli olarak akmaktadır yani sürekli olarakdeğişmektedir.
Varlığı idea (düşünce) olarak kabul edenler: Bu anlayışa göre, ilk varlığın ideasal (düşünsel) birvarlık olduğunu savunurlar. Temsilcileri; Platon,Aristoteles, Farabi, Hegel, George Berkeley.
İdealist anlayış, insan zihninden bağımsız bir varlığın var olduğunu, fakat bu varlığın somut, maddi değilde; soyut, zihinsel nitelikte bir varlık olduğunu ilerisürer. İdealistler, Tanrı’yı kabul etmekle hareket ederek varlıkların Tanrı’dan (düşünceden, saltakıldan, salt ruhtan) ortaya çıktığını söylerler. Bu nedenle varlığın düşünsel ve soyut olduğunu savunurlar. Ayrıca idealistler, duyularla algılananların gerçek varlıklar olmadığını savunurlar.