- 24 Ağu 2025
- 400
- 0
- 16
Semai Nedir?
Semai: Halk şiirinde 8’li hece ölçüsü ile düzenlenen ve özel bir ezgi ile söylenen şiirlerdir. Genellikle en az üç, en fazla beş dörtlükten oluşurlar. Çoğunlukla doğa, aşk, sevgi, güzellik, gurbet, ayrılık, kavuşma gibi duygusal ve lirik temaları işlerler. Semainin hece ölçüsünün yanında aruz ölçüsü kullanılarak yazılanları da vardır.
Semai: Halk şiirinde 8’li hece ölçüsü ile düzenlenen ve özel bir ezgi ile söylenen şiirlerdir. Genellikle en az üç, en fazla beş dörtlükten oluşurlar. Çoğunlukla doğa, aşk, sevgi, güzellik, gurbet, ayrılık, kavuşma gibi duygusal ve lirik temaları işlerler. Semainin hece ölçüsünün yanında aruz ölçüsü kullanılarak yazılanları da vardır.
Semai Nazım Şeklinin Özellikleri:
- Semainin kelime anlamı, “işitilerek öğrenilen şiir” demektir.
- 8’li hece ölçüsüyle söylenen Âşık tarzı halk şiiri nazım şeklidir.
- Genellikle en az 3, en fazla 5 dörtlükten oluşurlar.
- Çoğunlukla sevgi, aşk, tabiat, güzellik, gutbet, ayrılık, kavuşma gibi duygusal ve lirik konular işlenir.
- Özel bir ezgisi/bestesi vardır.
- Şiirin sonuna doğru mahlas kullanılır.
- Dili sade ve yalındır halkın günlük yaşantıda kullandığı deyim ve deyişlerden yararlanılır.
- Biçim (ölçü, kafiye örgüsü) ve işlenilen konular yönüyle koşmalara benzerler. Semailerin 8’li hece ölçüsüyle söylenen koşmalardan farkı, semailerin özel bir ezgiyle söylenmesidir. Koşmalara göre daha canlı ve kıvrak bir ezgiyle söylenir.
- Semainin kafiye örgüsü (uyak düzeni): İlk dörtlüğü aaab – abab – aaba – abcb şeklinde diğer dörtlükler dddb – eeeb – fffb şeklindedir.
- Halk şiirinde aruzla söylenmiş semailer varsa da bunlar, Divan şiirine özenen kimi ozanlar tarafından söylenmiştir.
- Semainin en güzel örneklerini Karacaoğlan ve Erzurumlu Emrah vermiştir.
Semai Örnekleri
Semai Örneği-1Semai Örneği-2İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye
Elif’in uğru nakışlı
Yavru balaban bakışlı
Yayla çiçeği kokuşlu
Kokar Elif Elif diye
Elif kaşlarını çatar
Gamzesi bağrıma batar
Ak elleri kalem tutar
Yazar Elif Elif diye
Evlerinin önü çardak
Elif’in elinde bardak
Sanki yeşil başlı ördek
Yüzer Elif Elif diye
Karac’oğlan eğmelerin
Gönül sevmez değmelerin
İliklenmiş düğmelerin
Çözer Elif Elif diye
Karacaoğlan
Semai Örneği-3Gönül gurbet ele çıkma
Ya gelinir ya gelinmez
Her dilbere meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez
Yöğrüktür bizim atımız
Yardan atlattı zatımız
Gurbet ilde kıymatımız
Ya bilinir ya bilinmez
Bahçemizde nar ağacı
Kimi tatlı kimi acı
Gönüldeki dert ilacı
Ya bulunur ya bulunmaz
Deryalarda olur bahri
Doldur ver içem zehri
Sunam gurbet elin kahrı
Ya çekilir ya çekilmez
Emrah der ki düştüm dile
Bülbül figan eder güle
Güzel sevmek bir sarp kale
Ya alınır ya alınmaz
Erzurumlu Emrah
Semai Örneği-4Gurbette ömrüm geçecek.
Bir daracık yerim de yok.
Oturup derdim dökecek,
Bir münasip yârim de yok.
Uçtu genç şahinim uçtu.
Kaçarak deryayı geçti.
Gönlüm bir güzele düştü.
Sarf edecek malım da yok. (Sabredecek hâlim de yok)
Koyverin şu turnayı.
Yârin dudağın bulmaya,
Soyundum derviş olaya.
Hırka ile şalım da yok.
Fâni Karac’oğlan fâni.
Toprak emer tatlı canı.
Hastalandım ilaç hani?
Bir acısız ölüm de yok.
Karacaoğlan
Bize nisbet mi sultanım
Adularla salınırsın
Melek nesli misin canım
Yeşil came bürünürsün
Benim yarim melek nesli
Nedir bu ceylanın aslı
Cemalin afitab misli
Kah doğar kah dulunursun
Hançer gevheri belinde
Kelam cevheri dilinde
Destimalimiz elinde
Nazlı nazlı silinirsin
Aşıklar badesin içer
Güzeller aşkına seçer
Bu güzellik gelir geçer
Elde görür yerinirsin
Ömerin geçti serinden
Vefa gelmez dilberinden
Bu güzellik defterinden
Bir gün olur silinirsin
Âşık Ömer