Bilim felsefesi, bilimi tüm yönleriyle anlamaya ve açıklamaya çalışır. Bilim felsefesi, bilimin tarihini, kapsamını, sınırlarını, yöntemini, bilimsel bilginin yapısını ve özelliklerini, bilimsel kuram ile gerçeklik arasındaki ilişkiyi felsefi tavırla ele alır.
Bilim Felsefesinin Temel Soruları
1-) Bilim nedir?
2-) Bilimsel yaklaşım nedir? Bilimsel yöntem nedir?
3-) Bilimsel sonuç nedir?
4-) Bilimsel düşüncenin işlevi nedir?
5-) Bilimsel araştırma hangi evrelere sahiptir?
6-) Bilimi diğer alanlardan ayıran özellikler nelerdir?
7-) Bilimsel varsayım, teori ve yasa nedir?
Felsefe – Bilim İlişkisi
Amaç bakımından bilim ve felsefe arasında bir paralellik bulunur. Her ikisi de hazır bilgilerle yetinmeyip aktif ve eleştirici bir tavırla doğrulara yönelirler. Her ikisi de mantık ilkelerini kullanarak adım adım ilerleyerek evrendeki düzenin sebep ve kanunlarına inmek, insanı ve hayatı anlamak isterler.
Bilim ve felsefe arasındaki bu paralelliğin yanında bazı farklar da vardır. Bilim, genel geçerliği olan ve herkesçe gözlemlenebilir olgulardan hareket eder, vardığı sonuçları yine olgulara dönerek doğrular. Felsefede ise hareket noktası olgular olmak zorunda değildir ve vardığı sonuçların doğrulanabilirliği olgular ile olmaz. Bilimler, kendine özgü belli bir olay seçip bu olayları uygun tekniklerle inceleyip neden-sonuç ilişkilerini belirlemeye çalışır. Oysa felsefe, ele alınan bu olayların özünü ve kullanılan kavramların anlamını vermeye çalışır.
Bilim ve felsefe iki ayrı cevaba ihtiyaç vermektedir. İkisi de birbirlerinin alanını tamamıyla kaplamış değildir. Bilimlerin ortaya koyduğu yeni buluş ve ilerleyişler felsefe için ne kadar yönlendirici olsa da felsefe ayrı ayrı bilimlerdeki verileri birleştirerek değerlendirmesi, bilimsel faaliyetler için o kadar ufuk genişleticidir. Ayrıca felsefe, bilimlerdeki kavram ve ilkeleri aydınlatmakta, bilimlerin verilerini gerçeklik açısından eleştirmekte, bilimsel bilginin değerini, yerini ve önemini ortaya koymaya çalışmaktadır.
Felsefe genel bir varlığı anlamlandırma faaliyeti olarak bilimden önce gelir. Bilimler insan zihnini dış olaylara (olgulara) çekerken felsefe, dikkatleri bu sefer yeniden olaylardan insana çeker. Bu sayede bir taraftan bilmekte olan bu zihnin, bilmedeki imkân ve sınırları araştırılırken diğer taraftan dış olaylar karşısında insanın “insan olarak” yeri ve değeri tartışılır.
Bilim Felsefesinin Temel Soruları
1-) Bilim nedir?
2-) Bilimsel yaklaşım nedir? Bilimsel yöntem nedir?
3-) Bilimsel sonuç nedir?
4-) Bilimsel düşüncenin işlevi nedir?
5-) Bilimsel araştırma hangi evrelere sahiptir?
6-) Bilimi diğer alanlardan ayıran özellikler nelerdir?
7-) Bilimsel varsayım, teori ve yasa nedir?
Felsefe – Bilim İlişkisi
Amaç bakımından bilim ve felsefe arasında bir paralellik bulunur. Her ikisi de hazır bilgilerle yetinmeyip aktif ve eleştirici bir tavırla doğrulara yönelirler. Her ikisi de mantık ilkelerini kullanarak adım adım ilerleyerek evrendeki düzenin sebep ve kanunlarına inmek, insanı ve hayatı anlamak isterler.
Bilim ve felsefe arasındaki bu paralelliğin yanında bazı farklar da vardır. Bilim, genel geçerliği olan ve herkesçe gözlemlenebilir olgulardan hareket eder, vardığı sonuçları yine olgulara dönerek doğrular. Felsefede ise hareket noktası olgular olmak zorunda değildir ve vardığı sonuçların doğrulanabilirliği olgular ile olmaz. Bilimler, kendine özgü belli bir olay seçip bu olayları uygun tekniklerle inceleyip neden-sonuç ilişkilerini belirlemeye çalışır. Oysa felsefe, ele alınan bu olayların özünü ve kullanılan kavramların anlamını vermeye çalışır.
Bilim ve felsefe iki ayrı cevaba ihtiyaç vermektedir. İkisi de birbirlerinin alanını tamamıyla kaplamış değildir. Bilimlerin ortaya koyduğu yeni buluş ve ilerleyişler felsefe için ne kadar yönlendirici olsa da felsefe ayrı ayrı bilimlerdeki verileri birleştirerek değerlendirmesi, bilimsel faaliyetler için o kadar ufuk genişleticidir. Ayrıca felsefe, bilimlerdeki kavram ve ilkeleri aydınlatmakta, bilimlerin verilerini gerçeklik açısından eleştirmekte, bilimsel bilginin değerini, yerini ve önemini ortaya koymaya çalışmaktadır.
Felsefe genel bir varlığı anlamlandırma faaliyeti olarak bilimden önce gelir. Bilimler insan zihnini dış olaylara (olgulara) çekerken felsefe, dikkatleri bu sefer yeniden olaylardan insana çeker. Bu sayede bir taraftan bilmekte olan bu zihnin, bilmedeki imkân ve sınırları araştırılırken diğer taraftan dış olaylar karşısında insanın “insan olarak” yeri ve değeri tartışılır.