Çevre, belli bir yaşam ortamında canlıların yaşamı üzerinde etkili olan fiziksel, kimyasal
ve biyolojik faktörlerin bütünüdür. Diğer bir deyişle çevre; etkilediğimiz, etkilendiğimiz,
biçimlediğimiz, iç dünyamızla yoğurduğumuz ve kendimizi gerçekleştirdiğimiz yerdir.
Uluslararası düzeyde çevrenin korunmasına kapsamlı olarak yaklaşan ilk kuruluş Birleşmiş
Milletler örgütüdür. Birleşmiş Milletler, 5 Haziran gününü, Dünya Çevre Günü olarak ilan
etmiş ve bu gün her yıl çeşitli etkinliklerle tüm ülkelerde kutlanmaktadır.
Her ne kadar insanlar, çevre sorunlarını yakın bir zamanda gündeme getirdilerse de İs-
lam’da bu bilinç Kur’an’ın ilk inen ayetlerinde dile getirilmiştir. “Elbiseni temiz tut ve
kötü şeyleri terk et.”48 ayetindeki ‘Elbiseni temiz tut’ emri, Hz. Peygamber’in maddi
olarak elbisesini pisliklerden temiz tutması, manevi olarak da güzel ahlakla bağdaşmayan
davranışlardan ve günahlardan nefsini arındırması anlamında yorumlanmıştır.49
Kur’an-ı Kerim’de yer ve göklerdeki bütün canlı ve cansız varlıkların belli bir ölçü ve den-
geye göre yaratıldığı50 belirtilmektedir. Ayrıca Allah (c.c.) Kur’an’da “... Onun katında
47 Mustafa Diğler, Osmanlı Minyatürüne Bir Bakış, s. 304-314.
48 Müddessir suresi, 4-5. ayetler.
49 Hayreddin Karaman, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kafi Dönmez, Sadrettin Gümüş, Kur’an Yolu, Diyanet İşleri
Başkanlığı Yayınları, C 5, s. 494-495.
50 bk. Hicr suresi, 16-20. ayetler; Kamer suresi, 49. ayet.
“Temizlik imandandır.” (Müslim, İman, 1.)
Yukarıdaki hadiste hangi tür temizlik kastedilmiş olabilir?
Düşünelim-Konuşalım
Doğadaki dengenin insanlar tarafından bozulması ne gibi sorunları ortaya
çıkarmaktadır?
her şey, ölçü iledir.”51 diye buyurarak mo-
dern dünyanın çevre literatürüne giren
“ekolojik denge”ye on dört asır önce işaret
etmiştir. Aynı zamanda Kur’an’da Yüce Al-
lah (c.c.) evrenin yaratılışında herhangi bir
ölçüsüzlük ve bozukluk bulunmadığını52 bil-
dirmekte ve insanı bu ölçü ve dengeyi koru-
ması konusunda şöyle uyarmaktadır: “Sakın
dengeyi bozmayın.”
ve biyolojik faktörlerin bütünüdür. Diğer bir deyişle çevre; etkilediğimiz, etkilendiğimiz,
biçimlediğimiz, iç dünyamızla yoğurduğumuz ve kendimizi gerçekleştirdiğimiz yerdir.
Uluslararası düzeyde çevrenin korunmasına kapsamlı olarak yaklaşan ilk kuruluş Birleşmiş
Milletler örgütüdür. Birleşmiş Milletler, 5 Haziran gününü, Dünya Çevre Günü olarak ilan
etmiş ve bu gün her yıl çeşitli etkinliklerle tüm ülkelerde kutlanmaktadır.
Her ne kadar insanlar, çevre sorunlarını yakın bir zamanda gündeme getirdilerse de İs-
lam’da bu bilinç Kur’an’ın ilk inen ayetlerinde dile getirilmiştir. “Elbiseni temiz tut ve
kötü şeyleri terk et.”48 ayetindeki ‘Elbiseni temiz tut’ emri, Hz. Peygamber’in maddi
olarak elbisesini pisliklerden temiz tutması, manevi olarak da güzel ahlakla bağdaşmayan
davranışlardan ve günahlardan nefsini arındırması anlamında yorumlanmıştır.49
Kur’an-ı Kerim’de yer ve göklerdeki bütün canlı ve cansız varlıkların belli bir ölçü ve den-
geye göre yaratıldığı50 belirtilmektedir. Ayrıca Allah (c.c.) Kur’an’da “... Onun katında
47 Mustafa Diğler, Osmanlı Minyatürüne Bir Bakış, s. 304-314.
48 Müddessir suresi, 4-5. ayetler.
49 Hayreddin Karaman, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kafi Dönmez, Sadrettin Gümüş, Kur’an Yolu, Diyanet İşleri
Başkanlığı Yayınları, C 5, s. 494-495.
50 bk. Hicr suresi, 16-20. ayetler; Kamer suresi, 49. ayet.
“Temizlik imandandır.” (Müslim, İman, 1.)
Yukarıdaki hadiste hangi tür temizlik kastedilmiş olabilir?
Düşünelim-Konuşalım
Doğadaki dengenin insanlar tarafından bozulması ne gibi sorunları ortaya
çıkarmaktadır?
her şey, ölçü iledir.”51 diye buyurarak mo-
dern dünyanın çevre literatürüne giren
“ekolojik denge”ye on dört asır önce işaret
etmiştir. Aynı zamanda Kur’an’da Yüce Al-
lah (c.c.) evrenin yaratılışında herhangi bir
ölçüsüzlük ve bozukluk bulunmadığını52 bil-
dirmekte ve insanı bu ölçü ve dengeyi koru-
ması konusunda şöyle uyarmaktadır: “Sakın
dengeyi bozmayın.”