1. Yerleşmenin Tanımı
Yerleşme, insanların yaşamak, barınmak ve hayatlarını sürdürmek amacıyla belli bir alanda kurdukları yerleşim alanlarına verilen isimdir.
Yerleşmeler coğrafyada iki ana gruba ayrılır:
Kırsal yerleşmeler, genellikle tarım, hayvancılık veya doğal kaynaklara dayalı ekonomik faaliyetlerin yapıldığı alanlarda bulunur.
Kentsel yerleşmeler, nüfusun yoğun olduğu, sanayi, ticaret ve hizmet sektörünün yoğun bulunduğu yerleşim yerleridir.
Yerleşme, insanların yaşamak, barınmak ve hayatlarını sürdürmek amacıyla belli bir alanda kurdukları yerleşim alanlarına verilen isimdir.
Yerleşmeler coğrafyada iki ana gruba ayrılır:
- Kırsal Yerleşme
- Kentsel Yerleşme
2. Kırsal Yerleşme
Kırsal yerleşmeler, genellikle tarım, hayvancılık veya doğal kaynaklara dayalı ekonomik faaliyetlerin yapıldığı alanlarda bulunur.
Kırsal Yerleşmenin Özellikleri
- Nüfus genellikle azdır.
- Yerleşim alanları doğayla iç içedir.
- Evler ve yapılar genellikle dağınık veya köy biçimindedir.
- İnsanlar tarım, hayvancılık, ormancılık gibi faaliyetlerle geçimlerini sağlar.
Kırsal Yerleşme Tipleri
- Dağınık Kırsal Yerleşme (Serpme Yerleşme)
- Evler birbirinden uzak yerlerde dağılmıştır.
- Genellikle hayvancılıkla uğraşan bölgelerde görülür.
- Örnek: Orta Anadolu’daki bazı köyler.
- Toplu Kırsal Yerleşme (Köy Yerleşmesi)
- Evler bir arada, köy meydanı etrafında veya belirli bir düzende toplanmıştır.
- Tarıma dayalı alanlarda yaygındır.
- Örnek: Karadeniz’in vadilerindeki köyler.
3. Kentsel Yerleşme
Kentsel yerleşmeler, nüfusun yoğun olduğu, sanayi, ticaret ve hizmet sektörünün yoğun bulunduğu yerleşim yerleridir.
Kentsel Yerleşmenin Özellikleri
- Nüfus yoğunluğu yüksektir.
- Sosyal ve kültürel faaliyetler çeşitlidir.
- Sanayi, ticaret ve hizmet sektörleri gelişmiştir.
- Ulaşım ve altyapı hizmetleri daha yoğundur.
Kentsel Yerleşme Tipleri
- Şehir (Kent)
- Nüfus genellikle büyüktür (50.000+ olarak kabul edilir).
- İdari, ekonomik ve kültürel merkez olabilir.
- Örnek: İstanbul, Ankara.
- Kasaba
- Şehirden küçüktür.
- Genellikle tarım bölgelerinde pazar ve ticaret merkezi olarak bulunur.
- Örnek: Safranbolu, Bozkır.
- Metropol
- Çok büyük nüfus ve yoğun ekonomik faaliyet.
- Ulusal ve uluslararası öneme sahiptir.
- Örnek: İstanbul, New York.
4. Kırsal ve Kentsel Yerleşmeler Arasındaki Farklar
| Özellik | Kırsal Yerleşme | Kentsel Yerleşme |
|---|---|---|
| Nüfus Yoğunluğu | Az | Yoğun |
| Ekonomik Faaliyet | Tarım, hayvancılık | Sanayi, ticaret, hizmet |
| Altyapı ve Ulaşım | Sınırlı | Gelişmiş |
| Evler ve Yapılar | Dağınık veya köy tipi | Yoğun, çok katlı |
| Sosyal Faaliyetler | Sınırlı | Geniş ve çeşitlidir |