Bir atom ya da iyonun e–almasıyla gerçekleşen olaya indirgenme, bu olayın gösterildiği tepkimeye indirgenme yarı tepkimesi denir.
İndirgenme olayında taneciğin yükseltgenme basamağı küçülür.
Zn2+ (suda) + 2e– → Zn0 (k) Fe3+ (suda) + 3e–→ Fe0 (k)Cl20 (g) + 2e –→ 2Cl- (suda)
Bir atom ya da iyonun e– vermesiyle gerçekleşen olaya yükseltgenme, bu olayın gösterildiği tepkimeye yükseltgenme yarı tepkimesi denir.
Yükseltgenme olayında taneciğin yükseltgenme basamağı büyür.
H20(g) → 2H+(suda) + 2e⁻Al0 (k) → Al3+ (suda) + 3e⁻2F– (suda) → F20 (g) + 2e⁻
Çevremizde gerçekleşen tepkimeleri incelediğinizde büyük bir kısmında indirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerinin gerçekleştiğini görürsünüz.
Örneğin odunun yanması, metallerin paslanması, bileşiklerin elementlerine ayrışması bu tepkimelere birer örnektir.
İndirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerinin toplamından oluşan tepkimelere indirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkimesi denir.
İndirgenme-yükseltgenme tepkimelerinde alınan ve verilen elektron sayıları eşittir.
Redokskelimesi, redüksiyon (indirgenme)ve oksidasyon (yükseltgenme)kelimelerinin kısaltılıp birleştirilmesi ile elde edilmiş bir terimdir.
Bu terim elektron alışverişinin gerçekleştiği tepkimeleri belirtmek için kullanılır.
İçerisinde CuSO4 çözeltisi bulunan cam kaba Zn metali daldırıldığında Zn metali ve çözeltideki Cu2+iyonlarıarasındaredoks tepkimesi gerçekleşir.
İndirgenme yarı tepkimesi: Cu2+ (suda) + 2e–→ Cu0 (k)
Yükseltgenme yarı tepkimesi: Zn0(k) → Zn2+(suda) + 2e–
Redoks tepkimesi (Net tepkime): Zn0(k) + Cu2+(suda) Zn2+(suda) + Cu0(k)
Tepkimelerde elektron alarak indirgenen taneciklere yükseltgen, elektron vererek yükseltgenen taneciklere indirgen denir.
O₂, KMnO₄, H₂SO₄, HNO₃ ve H₂O₂bazı yaygın yükseltgenlerdir.
Bu maddeler redoks tepkimelerinde indirgendiklerinden yükseltgen olarak etki eder.
C⁰(k) + O₂(g) →CO₂(g)
tepkimesinde oksijen gazı karbon atomunu 0’dan +4’e yükseltgemiştir.
2Ag⁰(k) + 2H₂SO₄(suda) →AgSO₄+ (suda) + SO₂(g) + 2H₂O(s)
tepkimesinde KMnO₄bileşiği Cl⁻ iyonunu -1’den 0’a yükseltgemiştir.
2Ag⁰(k) + 2H₂SO₄(suda) →Ag₂SO₄+ (suda) + SO₂(g) + 2H₂O(s)
tepkimesinde H₂SO₄bileşiği Ag atomunu 0’dan +1’e yükseltgemiştir.
İndirgenme olayında taneciğin yükseltgenme basamağı küçülür.
Zn2+ (suda) + 2e– → Zn0 (k) Fe3+ (suda) + 3e–→ Fe0 (k)Cl20 (g) + 2e –→ 2Cl- (suda)
Bir atom ya da iyonun e– vermesiyle gerçekleşen olaya yükseltgenme, bu olayın gösterildiği tepkimeye yükseltgenme yarı tepkimesi denir.
Yükseltgenme olayında taneciğin yükseltgenme basamağı büyür.
H20(g) → 2H+(suda) + 2e⁻Al0 (k) → Al3+ (suda) + 3e⁻2F– (suda) → F20 (g) + 2e⁻
Çevremizde gerçekleşen tepkimeleri incelediğinizde büyük bir kısmında indirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerinin gerçekleştiğini görürsünüz.
Örneğin odunun yanması, metallerin paslanması, bileşiklerin elementlerine ayrışması bu tepkimelere birer örnektir.
İndirgenme ve yükseltgenme yarı tepkimelerinin toplamından oluşan tepkimelere indirgenme-yükseltgenme (redoks) tepkimesi denir.
İndirgenme-yükseltgenme tepkimelerinde alınan ve verilen elektron sayıları eşittir.
Redokskelimesi, redüksiyon (indirgenme)ve oksidasyon (yükseltgenme)kelimelerinin kısaltılıp birleştirilmesi ile elde edilmiş bir terimdir.
Bu terim elektron alışverişinin gerçekleştiği tepkimeleri belirtmek için kullanılır.
İçerisinde CuSO4 çözeltisi bulunan cam kaba Zn metali daldırıldığında Zn metali ve çözeltideki Cu2+iyonlarıarasındaredoks tepkimesi gerçekleşir.
İndirgenme yarı tepkimesi: Cu2+ (suda) + 2e–→ Cu0 (k)
Yükseltgenme yarı tepkimesi: Zn0(k) → Zn2+(suda) + 2e–
Redoks tepkimesi (Net tepkime): Zn0(k) + Cu2+(suda) Zn2+(suda) + Cu0(k)
Tepkimelerde elektron alarak indirgenen taneciklere yükseltgen, elektron vererek yükseltgenen taneciklere indirgen denir.
O₂, KMnO₄, H₂SO₄, HNO₃ ve H₂O₂bazı yaygın yükseltgenlerdir.
Bu maddeler redoks tepkimelerinde indirgendiklerinden yükseltgen olarak etki eder.
C⁰(k) + O₂(g) →CO₂(g)
tepkimesinde oksijen gazı karbon atomunu 0’dan +4’e yükseltgemiştir.
2Ag⁰(k) + 2H₂SO₄(suda) →AgSO₄+ (suda) + SO₂(g) + 2H₂O(s)
tepkimesinde KMnO₄bileşiği Cl⁻ iyonunu -1’den 0’a yükseltgemiştir.
2Ag⁰(k) + 2H₂SO₄(suda) →Ag₂SO₄+ (suda) + SO₂(g) + 2H₂O(s)
tepkimesinde H₂SO₄bileşiği Ag atomunu 0’dan +1’e yükseltgemiştir.