5. Sınıf Kök ve Ekler (Yapım Ekleri) Konu Anlatımı

[mervetufan]

SÖZCÜKTE YAPI​

Kök : Sözcüğün bütünüyle anlamlı en küçük parçasıdır.
KaleKalemlik
Kale ile kalemlik sözcüklerinin arasında hiçbir anlam ilişkisi yok. O halde kalemlik sözcüğünün kökü kale sözcüğü olamaz.
KalemKalemlik
Kalem ile kalemlik sözcüklerinin arasında bir anlam ilişkisi var. O halde kalemlik sözcüğünün kökü, kalem sözcüğüdür.

KÖKLERİN ÖZELLİKLERİ​

Türkçe sondan eklemeli bir dil olduğu için kök sözcüğün başındandır.

Tat + Kök

lı + Ek

cı + Ek

lar Ek

Köke getirilen ekler, kökte yapısal bir değişiklik yapmazlar.

Göz + Kök

le + Ek

di + Ek

k Ek

Uyarı

ben + e → bana
sen + e → sana
Bu iki örnek istisnadır.

YAPIM EKİ​

Eklendiği sözcüğe yeni bir anlam kazandıran eklerdir.


Örnekler

su + luk → suluk
kapı + cı → kapıcı
gez + gin → gezgin


Örnekler

at + la → atla-
gel + ir → gelir
kuru + la → kurula-


Örnekler

bil + gin →bilgin
gez + i → gezi
oyun + cak→ oyuncak


Örnekler

sön + dür →söndür-
yap + ı → yapı
kaşı + ın → kaşın-