Büyük Harflerin Kullanımı
Cümleler büyük harfle başlar.Örnekler
Bu ürün benim yeni favorim oldu.
Uyarı
İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar fakat cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıralanırsa bunlar büyük harfle başlamaz.
Örnekler
Çoban için köpeği çok şey ifade eder: Başı dertteyken korur, yalnız kaldığında arkadaş olur.
Evin her yeri oyuncaklarla dolu: bebekler, arabalar, kurşun askerler, beşikler…
Dizeler büyük harfle başlar.
Örnekler
Seni anlatabilmek seni
İyi çocuklara, kahramanlara…
Özel adlar büyük harfle başlar:
1. Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar.
Örnekler
Mustafa Kemal Atatürk, Fatih Sultan Mehmet, Aziz Sancar vb.
2. Kişi adlarından önce ve sonra gelen ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar.
Örnekler
Ayşe Hanım, Fatih Sultan Mehmet, Hasan Çavuş vb.
Uyarı
Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar.
Örnekler
Serpil teyzemin yanına gitmek istiyorum.
Kâmil dedemin bakkalı çok güzel.
Uyarı
Akrabalık adı olup lakap veya ünvan olarak kullanılan kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler
Dayı Kemal, Dede Korkut, Nene Hatun, Telli Baba vb.
3. Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya ünvan sözleri büyük harfle başlar.
Örnekler
Yurt dışından gelen misafirler Kaymakam tarafından ağırlandı.
4. Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, ünvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler
Sayın Cumhurbaşkanı, Sayın Vali, Sayın Başkan, Sayın Bakan vb.
5. Mektuplarda ve resmî yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar.
Örnekler
Sevgili Annem, Aziz Kardeşim, Kıymetli Dostum vb.
6. Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler
Boncuk, Fındık, Minnoş, Pamuk vb
7. Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Türk, Alman, Fransız, Japon, Rus, Kırgız, Özbek, Kazak vb.
8. Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Türkçe, Fransızca, Almanca, İngilizce, Arapça vb.
9. Devlet adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan, Almanya vb.
10. Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar.
Örnekler
İslamiyet, Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan vb.
11. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler
Tanrı, Allah, İslam, Azrail, Zeus vb.
Uyarı
“Tanrı, Allah, İlah” sözleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar.
Örnekler
Eski Yunan tanrıları.
Müzik dünyasının ilahı.
12. Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Dünya, Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Jüpiter; Halley vb.
Uyarı
Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar.
Örnekler
Sen dünyanın en iyi arkadaşısın.
Evimiz hiç güneş almıyor.
13. Düşünce, hayat tarzı, politika vb. anlamlar bildirdiğinde doğu ve batı sözlerinin ilk harfleri büyük yazılır.
Örnekler
Batı kültürü, Doğu edebiyatı vb.
Uyarı
Bu sözler yön bildirdiğinde küçük yazılır.
Örnekler
Adana’nın doğusu, İstanbul’un batısı vb.
14. Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar.
Örnekler
Avrupa, Akdeniz Bölgesi, Artvin, Kadirli vb.
15. Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Örnekler
Ağrı Dağı, Dicle Irmağı, Zigana Geçidi, Van Gölü, Ege Denizi, Çanakkale Boğazı, Nil Nehri vb.
16. Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler
Ağrı Dağı, Dicle Irmağı, Zigana Geçidi, Van Gölü, Ege Denizi, Çanakkale Boğazı, Nil Nehri vb.
16. Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.
Örnekler
Brüksel lahanası, Van kedisi, Maraş dondurması, İngiliz anahtarı, Hindistan cevizi vb.
Uyarı
Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar.
Örnekler
Kahramanmaraş ili, Andırın ilçesi, Anacık köyü vb.
17. Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar.
Örnekler
Cumhuriyet Mahallesi, İstiklal Caddesi, Vatan Meydanı, Çiçek Sokağı vb.
18. Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar.
Örnekler
Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü, Kız Kulesi vb.
19. Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır.
Örnekler
Hisar’dan, Boğaz’dan, Köşk’e vb.
20. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Cumhuriyet Lisesi vb.
21. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler
Medeni Kanun, Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği vb.
22. Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri asılları kastedildiğinde büyük harfle başlar.
Örnekler
Bu toplantıda Meclis’i en yaşlı üye yönetecek.
23. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar.
Örnekler
Sinekli Bakkal, Resmî Gazete, Cumhuriyet (gazete), İnci Küpeli Kız (tablo)
Uyarı
Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz.
Örnekler
Milliyet gazetesi, Kafa dergisi, Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu
24. Özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle yazılır. Ancak özel adın tamamı büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki de büyük harfle yazılır.
Örnekler
Suç ve Ceza (Doğru)
LEYLA İLE MECNUN (Doğru)
Kerem İle Aslı (Yanlış)
25. Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, Öğretmenler Günü vb.
26. Kurultay, bilgi şöleni, çalıştay, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır.
Örnekler
Türkçe Çalıştayı
27. Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
Örnekler
Birinci Dünya Savaşı, Cilalı Taş Devri, Orta Çağ, Millî Mücadele Dönemi’nde vb.
28. Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler
Türkçülük, Ankaralı, Osmanlı, Türkleşmek vb.
Uyarı
Para birimleri büyük harfle başlamaz.
Örnekler
avro, dinar, dolar, lira, kuruş, liret vb.
29. Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.
Örnekler
Her 10 Kasım’da onu anarız.
30. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Örnekler
10 Kasım 1938
30 Eylül 1922 Cuma günü
Uyarı
Belirli bir tarih belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.
Örnekler
Bu yıl mayıs ayının ikinci haftasında okul gezimiz olacak.
31. Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar.
Örnekler
Giriş, Çıkış, Müdür
Sayıların Yazımı
1. Sayılar metin içerisinde yazıyla yazılır.Örnekler
Bugünkü canlı derse sadece dokuz öğrenci katıldı.
2. Saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır.
Örnekler
13.00’te, 200 lira, 18 kilogram, 60 kilometre, 10 metre kumaş, 250.000 kişi vb.
Uyarı
Saatlerin okunuşunda sıfırlar dikkate alınmaz.
Örnekler
11.00’da değil 11.00’de, 18.00’da değil 18.00’de vb.
3. Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir.
Örnekler
Saat dokuzu beş geçe, sekiz buçukta vb.
4. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.
Örnekler
Okulumuza bu sene yirmi beş yeni öğrenci geldi.
Yazarla yaptığımız söyleşiye dört yüz öğretmen katıldı.
5. Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon sözleri harfle yazılabilir.
Örnekler
1 milyon imza, 5 bin 620 öğrenci vb.
6. Para ile ilgili işlemlerle senet, çek vb. ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır.
Örnekler
1530,25 (binbeşyüzotuzTL,ellikr.)
7. Adları sayılardan oluşan iskambil oyunları bitişik yazılır.
Örnekler
altmışaltı, ellibir, yirmibir vb.
8. Nota isimleri bitişik yazılır.
Örnekler
onaltılık, otuzikilik vb.
9. Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz.
Örnekler
%10, ‰3 vb.
10. Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde, kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında, maddelerin sıralandırılmasında kullanılır.
Örnekler
Dünya Savaşı, XIX. yüzyıl, II. Mehmet, 1.XI.1928, II. Cilt, I)… II) … vb.
11. Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur.
Örnekler
5.567, 36.237, 50.750.812, 45.034.487.210.000 vb.
12. Sayılarda kesirler virgülle ayrılır.
Örnekler
12,5 (12 tam, onda 5); 3,06 (3 tam, yüzde 6) vb.
13. Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır.
Örnekler
12., 57., XV.; 12’nci, 57’nci, XV’inci vb.
Uyarı
Sıra sayıları ekle gösterildiklerinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konmaz.
Örnekler
3’ncü veya 3.’üncü değil 3’üncü
2’inci veya 2.’inci değil 2’nci
14. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir.
Örnekler
7’şer değil yedişer
3’er değil üçer
15. Bayağı kesirlere getirilecek ekler alttaki sayı esas alınarak yazılır.
Örnekler
1/2’si (bir bölü ikisi) vb.