Cemiyetler (Zararlı-Yararlı)

[Dersbizim]

I. Zararlı Cemiyetler:
a. Azınlık Cemiyetleri:

Amaçları


Anadolu’daki Rum ve Ermeni azınlıklar İtilaf Devletlerinin işgallerinden cesaret bularak Osmanlı’dan toprak almak veya bağımsızlıklarını kazanmak istemişlerdir.
Dayanakları

Wilson İlkeleri’nde yer alan “Uluslar kendi geleceklerine kendileri karar vermelidir.” maddesini Anadolu’da gerçekleştirdikleri işgale dayanak olarak göstermişlerdir.
Rumların Kurduğu Zararlı Cemiyetler

1. Mavri Mira Cemiyeti
2. Etniki Eterya Cemiyeti
3. Pontus Rum Cemiyeti

Ermenilerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler

• Hınçak ve Taşnak Sütyun Cemiyetleri

b. Türklerin Kurduğu Millî Varlığa Düşman Cemiyetler


Amaçları

• Manda ve himaye altında Osmanlı Devleti’ni bir bütün halinde yaşatmayı, saltanat ve halifeliğin devamlılığını, Anadolu’daki direnişi önlemeyi amaçlamışlardır.
• Dayanakları
  
  • İngiltere veya Amerika’nın manda ve himayesine güvenmişlerdir.
• 1. İngiliz Muhipleri Cemiyeti
  
  • İngiltere himayesi altına girmeyi amaçlamıştır.
• 2. Wilson Prensipleri Cemiyeti
  
  • Amerika’nın mandater yönetiminden yana olanlar tarafından kurulmuştur.
• 3. Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası
  
  • Vatanın kurtuluşunun padişah ve halifenin buyruklarına bağlı kalınarak mümkün olacağını savunmuştur.
  4. İslam Teali Cemiyeti
  
  • Osmanlı Devleti’ni bir İslam devleti olarak sürdürmeyi amaçlamıştır.
  5. Kürt Teali Cemiyeti doğuu Anadolu’da bir Kürt devleti kurmayı amaçlayan Müslümanların kurduğu bir cemiyettir
• 6Hürriyet ve İtilaf Fırkası911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı kurulmuştur. Mondros Ateşkesi’nden sonra Anadolu’daki Millî Mücadele hareketine karşı muhalefet oluşturmuştur.

• II. Yararlı Cemiyetler​

  Amaçları
  
  • Azınlıkların ve işgalci devletlerin Osmanlı topraklarındaki işgallerini önlemek
  • Millî bilinci yaygınlaştırmak
  • Bölgelerinin Türklüğünü kanıtlamak ve bölgelerinden Türk göçünü engellemek
  Dayanakları
  
  Wilson İlkeleri’nin “Osmanlı sınırları içerisinde Türk çoğunluğu olan bölgelere dokunulmayacaktır. ” kararı bu cemiyetlerin kuruluş 1. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (Vilayet-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye)
• 
  
• Doğu Anadolu’da Ermeni devleti kurulmasını önlemek amacıyla kurulmuştur. 4 Aralık 1918’de İstanbul’da kurulan cemiyetin daha sonra Erzurum’da şubesi açılmıştır. Çıkardıkları Fransızca “Le Pays” (Vatan) ve Türkçe “Hadisat” gazeteleri ile doğu illerinin Türk yurdunun ayrılmaz parçaları olduğunu savunmuştur.
• 2. Trabzon Muhafazaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti
• 
  
• Doğu Karadeniz’de Rum devleti kurulmasını önlemek amacıyla 12 Şubat 1918’de kurulmuştur. Rum ve Ermenilere karşı mücadele etmiştir.
• 3. Kilikyalılar Cemiyeti
• 
  
• Adana ve çevresini Fransızlara ve Ermenilere karşı korumak amacıyla 21 Aralık 1918’de İstanbul’da kurulmuş daha sonra merkezini Adana’ya taşımıştır.dayanağını oluşturur.

4. İzmir Müdafaa—i Hukuk ve Reddi ilhak Cemiyetleri

• Ege bölgesinde Yunan işgalini önlemek amacıyla 2 Aralık 1918’de kurulmuştur. Bölgesel direnişe silah ve cephane desteği vermiştir.

5. Trakya Paşaeli Cemiyeti

• Doğu Trakya’nın Yunanlılara verilmesini önlemek amacıyla 2 Aralık 1918’da kurulmuştur.

6. Milli Kongre Cemiyeti

• Basın—yayın yoluyla Türk mücadelesinin haklılığını dünyaya duyurmak amacıyla cemiyetler üstü bir teşkilat olarak kurulmuştur.
• 7. Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti
  
  9 Aralık 1919’da Sivas’ta kurulmuştur. Vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığı için mitingler düzenleyerek İtilaf Devletleri temsilcilerine protesto telgrafları göndermiştir.
  
  

  Çözümlü Örnek Test Soruları​

  Cemiyetler (Zararlı-Yararlı)​

  Soru 1: Aşağıdaki cemiyetlerden hangisi yararlı cemiyetler arasında yer alır?
  A) Teali İslam Cemiyeti
  B) Redd-i İlhak Cemiyeti
  C) Hürriyet ve İtilaf Fırkası
  D) Kürt Teali Cemiyeti
  Cevap: B
  Çözüm: Redd-i İlhak Cemiyeti, işgallere karşı koymak amacıyla kurulan yararlı bir cemiyettir.
  
  Soru 2: Aşağıdaki zararlı cemiyetlerden hangisi bağımsız bir Kürt devleti kurmayı amaçlamıştır?
  A) İngiliz Muhipleri Cemiyeti
  B) Kürt Teali Cemiyeti
  C) Sulh ve Selamet-i Osmaniye Cemiyeti
  D) Hürriyet ve İtilaf Fırkası
  Cevap: B
  Çözüm: Kürt Teali Cemiyeti, Osmanlı’dan ayrılarak bağımsız bir Kürt devleti kurmayı amaçlayan zararlı bir cemiyettir.